երկրաչափություն
/առաջադրանքների ժողովածու/  2023թ․

Պարապմունք 3.
Թեմա՝ Հատվող,չհատվող  ուղիղներ, հատված։

Ընդհանուր կետ պարունակող երկու տարբեր ուղիղներն անվանում են հատվող, իսկ առանց ընդհանուր կետերի երկու ուղիղները՝ չհատվող ուղիղներ: Տես նկարը՝

Երկրաչափության հաջորդ հիմնական հասկացություններից մեկը՝ հատվածն է։
Ուղղի վրա նշենք   ցանկացած A և B կետեր, այդ կետերով սահմանափակված մասը կոչվում է հատված։ A և B կետերն անվանում են AB հատվածի ծայրակետեր, իսկ այդ կետերի միջև դասավորված կետերը՝ AB հատվածի ներքին կետեր։ AB ուղղի այն կետերը, որոնք չեն դասավորված A և B կետերի միջև և չեն համընկնում այդ կետերից որևէ մեկին, կոչվում են AB հատվա­ծի արտաքին կետեր:
Տես նկարը՝

կարմիր մասը- արտաքին կետեր
կապույտ մաս-АB հատվածն է իր ներքին կետերով։


Պարզ է, որ  որ AB հատվածը համընկնում է BA հատվածի հետ։

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1. Ո՞ր ուղիղներն են կոչվում հատվող ուղիղներ։
Հատվող ուղիղներ ունեն կետ իսկ չհատվող ուղիղներ չունեն կետ

2. Ո՞ր ուղիղներն են կոչվու չհատվող ուղիղներ։
այն ուղիղներ որոնք չեն հատվում

3. Ո՞րն է հատվածի արտաքին կետը։
AB ուղղի այն կետերը, որոնք չեն դասավորված A և B կետերի միջև և չեն համընկնում այդ կետերից որևէ մեկին, կոչվում են AB հատվա­ծի արտաքին կետեր:

4. Ո՞րն է հատվածի ներքին կետը։
A և B կետերն անվանում են AB հատվածի ծայրակետեր, իսկ այդ կետերի միջև դասավորված կետերը՝ AB հատվածի ներքին կետեր։

5. GEOGEBRA ծրագրով գծիր АB հատված։

6. GEOGEBRA ծրագրով գծիր CD հատված, նշիր հատվածի որևէ ներքին կետը Е-ով։

7. GEOGEBRA ծրագրով գծիր ЕF հատված, հատվածի վրա նշիր երկու ներքին կետ։ Քանի՞ հատված դարձավ։

8. GEOGEBRA ծրագրով գծիր АB հատված, հատվածի վրա նշիր երեք  ներքին կետ։ Քանի՞ հատված դարձավ։

9. GEOGEBRA ծրագրով գծիր a ուղիղ և նշիր դրա A և B կետերը: Նշիր նաև.
ա) AB հատվածի M և N կետերը
բ) P և Q կետերը, որոնք պատկանում են a ուղղին և չեն պատկանում AB հատվածին
գ) R և S կետերը, որոնք չեն պատկանում a ուղղին:

10. GEOGEBRA ծրագրով գծիր երկու հատվող ուղիղներ, հատման կետը նշիր E-ով, կետը դարձրու  կարմիր։

11. GEOGEBRA ծրագրով գծիր երկու  ուղիղներ, որոնք չեն հատվում։

12. Գծիր  ուղիղ և դրա վրա նշիր A, B, C կետերը: A, B, C ծայրակետերով քանի՞ հատված կստացվի:

Բանավոր հաշվարկ։
Հարցերի քննարկում։
Հարցեր կրկնողության համար։

1. Գրեք մի քանի բնական թիվ (հինգ հատ)։

1,2,3,4,5
2. Գրեք մի քանի ամբողջ թիվ (հինգ hատ)։

-1 -20 -300 — 4000 -5000
3. Գրեք մի քանի ռացիոնալ թիվ (հինգ hատ)։

1/7, 8/1 6/4 5/3 7/8
4. Գրեք մի քանի դրական տասնորդական թվեր (հինգ hատ)։

1/10 2/1000 3/1000 4/10000
5. Գրեք մի քանի բացասական տասնորդական թվեր (հինգ hատ):

-2/10 -6/100 — 8/1000 -7/
6. Գրիր տասից փոքր բոլոր պարզ թվերը։

7. Գրիր քսանից փոքր բոլոր բաղադրյալ բնական թվերը։

8. Գրիր մի քանի բացասական ամբողջ թիվ (հինգ hատ)։

9. Գրիր մի քանի անկանոն կոտորակներ (հինգ hատ)։

10. Գրիր մի քանի խառը թիվ (հինգ hատ)։

11. Թիվը ներկայացրու երկու բացասական թվերի հարաբերության տեսքով.

21= -42/(-2) տես օրինակը
2,5
33
49
810
0,25
12. Տասնորդական կոտորակները գրեք կոտորակի տեսքով

— 1,73 = — 173/100  տես օրինակը
2,5
0,82
11,729
-1,6
529,1
-0,01
0,201
12,3001

13. Կատարեք գործողությունները
2,1+0,5
12, 45+14, 34
1,69+1,31
25, 12+1, 305
-2+34
0,5×2
-36:0,5
-9+11-2
-83+83-2×5
13,4×2-26,8

14. Հաշվիր 10.000-ի
1%-ը
10%—ը
25%—ը
50%- -ը
100%—ը

15. Ինչքա՞ն է  նկարում պատկերված մուգ վարդագույն պատկերի մակերեսը, եթե քառակուսու կողմը 11 է, իսկ շրջանի մակերեսը՝ 15։

1. GEOGEBRA ծրագրով նշել հինգը կետ, նկարը կտրել և  տեղադրել բլոգում, այնուհետև այդ կետերի անունները փոխել և վերջնական ստացված պատկերը նորից կտրել,  տեղադրել բլոգում։

2.  GEOGEBRA ծրագրով նշել ուղիղ, նկարը կտրել և  տեղադրել բլոգում, այնուհետև այդ ուղղի գույնը փոխել, վերջնական ստացած  նորից կտրել և տեղադրել բլոգում։

3. GEOGEBRA ծրագրով գծել պատկեր , որտեղ երևում է կոորդինատային համակարգը, ցանցը, նկարը կտրել և  տեղադրել բլոգում, այնուհետև հանել ցանցը, կոորդինատային համակարգը, նորից կտրել նկարը և տեղադրել բլոգում։

4.GEOGEBRA ծրագրով կոորդինատային համակարգի առաջին քառորդում գծել որևէ պատկեր, տեղադրել նկարը բլոգում,  այնուհետև օգտագործելով «Տեղաշարժ» գործիքը, նկարը տանել երրորդ քառորդ և ստացված պատկերը տանել բլոգ։

5.GEOGEBRA ծրագրով որևէ տեքստ մուտքագրել, ծրագրում փոխել տառաչափը, գույնը, այնուհետև կտրել տանել բլոգ։

Ավարտել նախորդ դասին կիսատ թողած աշխատանքը։

1. GEOGEBRA ծրագրով նշիր չորս կետ՝  М, N, P, O:

2. GEOGEBRA ծրագրով գծիր f ուղիղ:

3. GEOGEBRA ծրագրով գծիր f ուղիղ, նշիր երկու կետ, որոնցից մեկը գտնվում է (պատկանում է) այդ ուղղի վրա, իսկ մյուսը չի գտնվում։

4. Հարթության վրա կետերը ի՞նչ տառերով են նշանակում։

Լատինատառ, մեծատառ
5.  Հարթության վրա ուղիղները ի՞նչ տառերով են նշանակում։

Լատինատառ, փոքրատառ

6. GEOGEBRA ծրագրով նշիր А կետ և այդ կետով տար մի քանի ուղիղ։

7. Մեկ կետով  անցնող  քանի՞  ուղիղ կարող ես գծել:

մի հատ
8. GEOGEBRA ծրագրով նշիր երկու կետ, գծիր այնպիսի ուղիղ, որն անցնի այդ կետերով։

9. Տրված երկու կետերով անցնող քանի՞ ուղիղ կարող ես գծել։

1
10. GEOGEBRA ծրագրով գծիր ուղիղ, ուղղի վրա նշիր չորս կետ, որոնցից երեքը գտնվում են  ուղղի վրա, իսկ չորրորդը չի գտնվում ուղղի վրա։

11. Գծիր երկու ուղիղ, որոնք ունենան մեկ ընդհանուր կետ (այսինքն՝ այդ կետը գտնվում  և՛ առաջին ուղղի վրա, և՛ երկրորդ ուղղի վրա)։

12. Նշեք երեք կետ՝ A, B, C, որոնք չեն գտնվում մի ուղղի վրա, հետո կետերը զույգ-զույգ միացնելով գծեք АB, BC, CA ուղիղները։

1.Բառաշարքի բառերը, բացի մեկից, նույն ընտանիքից են։ Ո՞րն է օտարը։

Ա. պահարան, սեղան, մահճակալ, բազմոց, թեյնիկ
Բ. Արագած, Արփա, Աժդահակ, Արմաղան, Հատիս
Գ. Գյումրի, Վանաձոր, Աշտարակ, Գեղանիստ, Աբովյան
Դ. վարդ, եղրևանի, վարդակակաչ, եղևնի, մանուշակ
Ե. ընձառյուծ, աղվես, նապաստակ, արջ, վագր
Զ. ազնվամորի, ելակ, հաղարջ, հապալաս, ծիրան:

2. Երամ, հարց, համար, ցեղ, մեղր, հրեա բառերը «քամվել են» ինչ-որ բառից:
Բառաշարքում գտիր այդ բառը:

Ա. համարիչ
Բ. մեղրամոմ
Գ. ցեղակից
Դ. մեղրահաց
Ե. հարմարանք

3. Սար, կար, հյուս, կաթ, երկ, պար, խեթ բառերում Նարեն
եթե ավելացնի իր անվան առաջին տառը, ի՞նչ բառեր կստանա:

4.Սար, երասան, դար, գալ, վար, արար, ող, ատել բառերում Դավիթը
եթե ավելացնի իր անվան առաջին տառը, ի՞նչ բառեր կստանա:

5.Կարոտ բառում թաքնվել են կար, ար, արոտ բառերը:
Սալոր, պարտեզ, հովհար, հոտաղ, թակարդ, պարտատոմս բառերի մեջ ևս նույն կերպ բառեր են թաքնվել: Գտիր թաքնված բառերը:

3-րդ նյութ

1.Տրված բառերին վերջից կամ սկզբից ավելացրու տառեր և ստացիր նոր բառեր:
Աջ
տուն
ունկ
քար
վազ
երան
կար
լոր
պար
աղեղ
շուն
սան
ծուխ
չոր
գիր
բարձ
այլ
բու
2. «Լավություն արա, ջուրը գցիր, ձուկը չիմանա, Աստված կիմանա» առածը նշանակում է՝
Ա. եթե ձուկ ես բռնում, մեկ-մեկ էլ կերակրիր նրան
 Բ. ձուկն Աստծո ստեղծածն է և չի կորչի
 Գ. ուրիշի համար արված լավ գործը չի կորչի
Դ. լավություն արա, ջուրը գցիր, կկակղի, կուտեն
 Ե. լավությունը ձուկ է, այսօր այստեղ է լողում, վաղը՝ այնտեղ:

4-րդ նյութ

Պատասխանի տարբերակներում բերված բառերը, բացի մեկից, նույն ընտանիքից են։ Ո՞րն է օտարը։

Ա. թեյնիկ Բ. բաժակ Գ. գթալ Դ. դանակ Ե. կաթսա

Բ. Արաքս Բ. Որոտան Գ. Երևան Դ. Դեբեդ Ե. Քասաղ
Գ. Իսպանիա, Անգլիա, Մոսկվա, Ռուսաստան, Հայաստան
Դ. կաղնի, խնձորենի, եղևնի, բալ, դեղձենի
Ե. լոր, ագռավ, կաչաղակ, արջ, ճնճղուկ
Զ. վարդ, մեխակ, շուշան,  քաջվարդ, կեռաս:

Ի՞նչ բառ է որոշակի օրինաչափությամբ թաքնվել բերված բառաշարքում։

բարդի, դարակ, թերհաս, թեփուկ, երեկո
Ա․ կարաս
Բ․ դահուկ
Գ․ փեթակ
Դ․ հասուն
Ե․ կորեկ

Պատասխանի տարբերակներից որի՞ հերոսներն են դասավորված ճիշտ նույն
հաջորդականությամբ, ինչ նրանց արձակած ձայները բերված շարքում.
մլավոց, բառաչ, մռնչոց, վրնջոց, կչկչոց
Ա. կով, կատու, ձի, հավ, առյուծ
Բ. առյուծ, կով, հավ, ձի, կատու
Գ. ձի, առյուծ, կով, հավ, կատու
Դ. հավ, կատու, ձի, առյուծ, կով
Ե. կատու, կով, առյուծ, ձի, հավ

Ո՞վ է միավորում հայտնի հեքիաթների հերոսներին:
Անբան Հուռի, Ձախորդ Փանոս, Քաջ Նազար,
Կիկոս, Կացին ախպեր
Ա. Ղազարոս Աղայան
Բ. Գրիմ եղբայրներ
Գ. Հովհաննես Թումանյան
Դ. Հանս Քրիստիան Անդերսեն
Ե. Ալեքսանդր Պուշկին

Երեխաները դասարանում խաղ էին խաղում: Յուրաքանչյուրը պետք է մի
առարկա ցույց տար՝ ըստ խաղի որոշակի կանոնի: Տաթևիկը ցույց տվեց
տետրը, Դավիթը՝ դասագիրքը, Պետրոսը՝ պայուսակը, Կարինեն՝ կավիճը:
Ի՞նչ ցույց տվեց Սարգիսը:
Ա. ռետին
Բ. քանոն
Գ. սրիչ
Դ. մատիտ
Ե. գրիչ

1.Խաղող, հաղարջ, քաղաք բառերում  ի՞նչ մաս կա, առանց որի մեր ճաշը  համ չի ունենա:
2.Մոգ, արատ, սաթ, ասա, ների աղտ, կերոն բառաշարքը հակառակ ուղղությամբ կարդալ որպես նախադասություն:
3.Ո՞ր բառն է ավելորդ  շարքում՝  տաբատ, քաղաք, դարակ, կատակ, պարապ:
4.Շուշան, Հասմիկ, Մանուշակ, Անթառամ, Նվարդ, Նունուֆար . որը նաև ծաղիկ չէ:

5.Առաջին մասս պարիսպ է, երկրորդս` ավերված քաղաք, միասին` մարդու հասակ:
6. Ո՞ր մրգի առաջին տառը հանենք, որ դառնա մարմին բառի հոմանիշը:
7..Ի՞նչ բնակավայր է, որի առաջին բաղաձայնը հանենք, կդառնա ուտելիք:
8. Պատանի, սնդիկ, անօրեն, թախտ, բառարան, նյարդ, բերք բառերի առաջին տառերը փոխելով ստացիր նոր բառեր:

Բառերն այնպես դասավորի՛ր, որ նախադասություն ստացվեն։

Մեղուն հյութ ծաղկից քաղում է։
Անձրևից սունկ դուրս եկավ հետո։
Երկու ճամփա գյուղացի էին գնում։
Կարմիր ընկավ ճանապարհ Գլխարկը։
Ես ծաղիկներ նվիրեցի գույնզգույն տատիկիս։

Գտի՛ր առածների սկիզբն ու վերջը։

Ցողն անձրև չէ,                               կռացած կլինեն։

Պտղատու ծառի ճյուղերը             բայց էլի օգուտ է։

Զանգակի ձայնը                              նրա հորովելը կերգի։

Ում սայլին նստի,                            հեռվից քաղցր է հնչում։

Հետևյալ բառերի տառերի վերադասավորումով ստացիր նոր բառեր:
Մարդ, երգ, մշակ, ափսե, ժանր, վիճակ, գավառ, վտակ, մկրատ, պարկ, վկա:

Ֆիզիկա ուսումնասրման առարակա։ Ֆիզիկական երևույթներ

Սովորել Էդուարդ Ղազարյանի դասագրքից էջ՝ 5ից 7ը, բլոգում պատասխանել էջ 7ի հարցերը և առաջադրանքները։ Կարդալ, ծանոթանալ նույն գրքի էջ՝ 8-ից 10-ում եղած ֆիզիկոսների կյանքի գործունեության հետ, ընտրել դրանցից մեկը, պատրաստել և դնել բլոգում նյութ, նրա կյանքի գործունեության հետաքրքիր փաստեր։