Մարդը և շրջակա աշխարհը

Նպատակը`

  • Ինչ հատկանիշներ պետք է ունենա մարդը

Մարդը պետք է շատ որակներ ունենա, որպեսզի հաջողությամբ շփվի ուրիշների հետ և զարգանա։ Ահա դրանցից մի քանիսը.

  1. Էմպատիան այլ մարդկանց զգացմունքները հասկանալու և զգալու կարողությունն է:
  2. Ազնվություն՝ բացություն և անկեղծություն հարաբերություններում։
  3. Պատասխանատվություն՝ սեփական գործողությունների հետևանքները ընդունելու պատրաստակամություն:
  4. Ճկունություն — դժվարությունները հաղթահարելու և փոփոխություններին հարմարվելու ունակություն:
  5. Ընկերականություն — տարբեր մարդկանց հետ շփվելու և ընդհանուր լեզու գտնելու կարողություն:
  6. Բացություն նոր բաների նկատմամբ՝ սովորելու և փոփոխություններն ընդունելու ցանկություն:
  7. Հանդուրժողականություն — հարգանք այլ մարդկանց կարծիքների և տեսակետների նկատմամբ:
  8. Համագործակցություն — թիմում աշխատելու և ուրիշներին աջակցելու կարողություն:

Խնդիրը`

  • Ինչով է մարդը տարբերվում կենդանական աշխարհի այլ ներկայացուցիչներից
  • Մարդիկ տարբերվում են կենդանական աշխարհի մյուս ներկայացուցիչներից մի քանի հիմնական առումներով.
  • Զարգացած միտք — մարդիկ ունեն բարձր զարգացած ճանաչողական ունակություններ, որոնք թույլ են տալիս վերացական մտածել, պլանավորել ապագան և լուծել բարդ խնդիրներ:
  • Լեզու և հաղորդակցություն – Մարդիկ հաղորդակցվելու համար օգտագործում են բարդ լեզվական համակարգեր՝ թույլ տալով նրանց փոխանցել գաղափարներ, հույզեր և մշակութային գիտելիքներ:
  • Մշակույթ և արվեստ՝ արվեստի, գրականության, երաժշտության և մշակութային այլ ձևերի ստեղծում և ընկալում, ինչպես նաև ավանդույթների և նորմերի փոխանցում սերնդեսերունդ։
  • 4.Տեխնոլոգիական զարգացում — միջավայրը փոխող և կյանքի որակը բարելավող գործիքներ և տեխնոլոգիաներ ստեղծելու կարողություն:
  • Սոցիալական կազմակերպություն — բարդ սոցիալական կառույցներ և հարաբերություններ, ներառյալ ընտանիքները, համայնքները և պետությունները:
  • Էթիկա և բարոյականություն — բարոյական և էթիկական սկզբունքների համակարգի առկայություն, որը կարգավորում է վարքագիծը և փոխգործակցությունը ուրիշների հետ:
  • Այս տարբերությունները մարդկանց դարձնում են եզակի արարած կենդանական աշխարհում և որոշում են նրանց դերը էկոհամակարգում:

Ինչն է բնորոշ միայն մարդուն

Մարդկային եզակի հատկությունները ներառում են.

  1. Բարդ լեզու — վերացական գաղափարներ և հույզեր արտահայտելու, ինչպես նաև հաղորդակցման բարդ համակարգեր ստեղծելու կարողություն:
  2. Աբստրակտ մտածողություն — անցյալի և ապագայի մասին տրամաբանելու, պլանավորելու, երազելու և վերլուծելու կարողություն:
  3. Ստեղծագործականություն — նոր բաներ ստեղծելու կարողություն՝ լինի դա արվեստ, տեխնոլոգիա, թե գաղափարներ, որը թույլ է տալիս հարմարվել և լուծել խնդիրները։
  4. Ինքնագիտակցություն — իրազեկում սեփական անձի՝ որպես անհատի մասին, արտացոլում սեփական մտքերի և զգացմունքների մասին:
  5. Էթիկական և բարոյական համակարգեր — նորմերի և արժեքների մշակում, որոնք կարգավորում են մարդկանց միջև վարքն ու հարաբերությունները:
  6. Սոցիալական կառույցներ՝ բազմաբնույթ դերերով, օրենքներով և մշակութային ավանդույթներով բարդ հասարակությունների ստեղծում:
  7. Երկարաժամկետ պլանավորում՝ երկար տարիների ռազմավարություններ և նպատակներ մշակելու ունակություն:

Այս հատկանիշները թույլ են տալիս մարդկանց ոչ միայն գոյատևել, այլև զարգանալ որպես տեսակ՝ շփվելով շրջապատող աշխարհի և միմյանց հետ:

Պարապմունք 4

Թեմա՝ Երկու անհայտով երկու առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգեր։

Դիցուք տրված են x և y երկու անհայտներով առաջին աստիճանի գծային հավասարումներ՝ a1x+b1y+c1=0 և a2x+b2y+c2=0: Ասում են, որ տրված է  x և y երկու անհայտներով հավասարումների համակարգ, եթե պահանջվում է գտնել բոլոր այն (x;y) թվազույգերը, որոնք միաժամանակ բավարարում են և՛առաջին, և՛ երկրորդ հավասարումներին:

Համակարգի հավասարումները գրում են իրար տակ և միացնում են հատուկ նշանի՝ ձևավոր փակագծերի միջոցով.

(x;y) թվազույգը, որը հանդիսանում է միաժամանակ և՛ առաջին, և՛ երկրորդ հավասարումների լուծում, կոչվում է համակարգի լուծում:

Լուծել համակարգը նշանակում է գտնել նրա բոլոր լուծումները կամ ապացուցել, որ լուծումներ չկան:

Օրինակ

Հոր և որդու տարիքների տարբերությունը 25 է, իսկ գումարը՝ 35: Գտնել հոր և որդու տարիքները:

Լուծում: Պետք է գտնել երկու անհայտ մեծություններ՝ հոր և որդու տարիքները: Նշանակենք դրանք համապատասխանաբար x և y տառերով: Խնդրի պայմանները կարելի է արտագրել հետևյալ երկու հավասարումների միջոցով՝ x−y=25 և x+y=35

Որոնելի x և y թվերը պետք է բավարարեն միաժամանակ և՛ առաջին, և՛ երկրորդ հավասարումներին: Հետևաբար, ըստ վերևի սահմանման, ստանում ենք հավասարումների համակարգ՝

Այս համակարգի համար գտնում ենք x=30 և y=5 թվերը, որոնք բավարարում են համակարգի երկու հավասարումներին: Հետևաբար հայրը 30 տարեկան է, իսկ որդին՝ 5

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1․ Ի՞նչն են անվանում երկու անհայտով երկու առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգի լուծումը։

Tրված է  x և y երկու անհայտներով հավասարումների համակարգ, եթե պահանջվում է գտնել բոլոր այն (x;y) թվազույգերը, որոնք միաժամանակ բավարարում են և՛առաջին, և՛ երկրորդ հավասարումներին:

2․ Ի՞նչ է նշանակում լուծել համակարգը։

(x;y) թվազույգը, որը հանդիսանում է միաժամանակ և՛ առաջին, և՛ երկրորդ հավասարումների լուծում, կոչվում է համակարգի լուծում:

Լուծել համակարգը նշանակում է գտնել նրա բոլոր լուծումները կամ ապացուցել, որ լուծումներ չկան:

3․ Ընտրել x+y=15 հավասարմանը բավարարող բնական թվերի զույգ:

  • (17;−2)
  • (0;15)
  • (−9;−6)
  • (−6;21)
  • (3;5)
  • (13;2)

4․ Ընտրել այն հավասարումը, որին բավարարում է (2;1) թվազույգը:

  • 15x−12y=3
  • 6x+8y=1
  • 7x+3y=10
  • 4x−3y=7
  • 6x−2y=4
  • 10x−11y=9

5․ Համակարգի հավասարումներում անվանել գործակիցները և ազատ անդամները.

ա)1հ․՝2,3,1

3,-2,-4

բ)2հ․`-1,1,0

-2,-6,0

գ)3հ․`-3,-2,7

2,0,5

դ)4հ․`-4,-5,0

2,4,0

Բոլորի ազատ անդամը 0 է։

6․ Հանդիսանում է արդյո՞ք (2;1) թվազույգը հետևյալ համակարգի լուծում:

4+11=15

20-11=9

Այո, հանդիսանում է։

7․ Ցույց տալ, որ (1;2) թվազույգը համակարգի լուծում է.

ա)1+2-3=0

1-2+1=0/այո, համակարգի լուծում է

բ)2,5-2,5=0

1/2-1/2=0/այո, համակարգի լուծում է

8․ Ցույց տալ, որ (-2;1) թվազույգը համակարգի լուծում չէ.

ա)-4-1+5=0

-2+1=3=0/ոչ, համակարգի լուծում չէ

բ)-4+5-1=0

-6-4=0/ոչ, համակարգի լուծում չէ

9․ Տրված է հավասարումների հետևյալ համակարգը՝

Հայտնի է, որ (−6;9) թվազույգը նրա լուծումն է: Որոշել a և b գործակիցները:

-6+9a=12

9a=12+6

a=18/9

a=2

-6b+18=24

-6b=24-18

b=-6/6

b=-1

(2:-1)