330.Տեքստն ուշադի՛ր կարդա, հարցերին պատասխանի՛ր և առաջադրանքը կատարիր:

Մարագում մկան բույն կար: Բնում իր երեք ձագի հետ ապրում էր մայր մուկը:
Խոշոր ու փափկամորթ սիամական կատուն հեզիկ-նազիկ եկավ, կանգնեց մկան բնի առաջ ու անուշ-անուշ խոսեց.
-Մուկի՛կ քույրիկ, քաղցրի՛կս, խելո՜քս, համո՜վս, թե էդ ծակից դուրս գաս ու, ա՜յ, էս ծակը մտնես, քեզ մի կարմիր ոսկի կտամ: Մուկը կծկվեց իր բնում ու մտածեց. «Տեսնես ինչո՞ւ է  էս կարճ ճամփի համար էդքան  վարձ տալիս: Էստեղ հաստատ մի խարդախություն կա»:
Այդպես երկար ծանրութեթև արեց մուկը և ծակից դուրս չեկավ:
Ասաց.
-էս կարճ ճամփի համար ինչո՞ւ ես էդքան վարձ տալիս: Չեմ գա:
Կատվից ո՞վ է լավություն տեսել որ:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Այս պատմության մեջ կարևոր է (այս հարցերի պատասխանները

տեքստում գտիր, քո պատասխաններն էլ հիմնավորի՛ր)`

ա) որտե՞ղ է մկան բույնը,

Մարագում
բ) ի՞նչ մուկ է ապրում բնում

Մայր
գ) ո՞ւմ հետ է ապրում մուկը,

3 ձագի հետ
դ) ի՞նչ տեսակի և ինչպիսի՞ն է կատուն,

Խոշոր ու փափկամորթ սիամական
ե) ինչպե՞ս եկավ կատուն,

հեզիկ-նազիկ
գ) կատուն որտե՞ղ կանգնեց,

մկան բնի առաջ
է) ինչպե՞ս խոսեց կատուն,

անուշ-անուշ
ը) կատուն մկանն ինչպե՞ս դիմեց,

Մուկի՛կ քույրիկ, քաղցրի՛կս, խելո՜քս, համո՜վս,
թ) կատուն ի՞նչ ասաց,

Մուկի՛կ քույրիկ, քաղցրի՛կս, խելո՜քս, համո՜վս, թե էդ ծակից դուրս գաս ու, ա՜յ, էս ծակը մտնես, քեզ մի կարմիր ոսկի կտամ
ժ) ինչպե՞ս մտածեց մուկը,

բնում կծկված
ժա) ի՞նչ մտածեց մուկը,

«Տեսնես ինչո՞ւ է  էս կարճ ճամփի համար էդքան  վարձ տալիս: Էստեղ հաստատ մի խարդախություն կա»
ժբ) մուկն ի՞նչ արեց,

Այդպես երկար ծանրութեթև արեց մուկը և ծակից դուրս չեկավ:
ժգ) մուկն  ի՞նչ ասաց,

էս կարճ ճամփի համար ինչո՞ւ ես էդքան վարձ տալիս: Չեմ գա:
ժդ) դրանից հետո կատուն ի՞նչ արեց:

Հեռացավ

Տեքստը համառոտի՛ր`դուրս հանելով այն բառերը, բառակապակցությունները, նախադասությունները, որոնք ավելորդ են:

1․ Տեքստից դուրս գրիր գոյականները և ձևաբանորեն վերլուծիր։
մարագում-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, ներգոյական հոլով

մկան-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ա ներքին հոլովում, ուղղական հոլով

բույն-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, ուղղական հոլով

բնում-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, ներգոյական հոլով

ձագի-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, սեռական հոլով

կատուն-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, ուղղական հոլով

ծակից-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում,բացառական հոլով

ոսկի-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ու հոլովում, ուղղական հոլով

ճամփի-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, սեռական հոլով

վարձ-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, ուղղական հոլով

կատվից-հասարակ և իրանիշ գոյական, եզակի թիվ, ի հոլովում, բացառական հոլով

2․ Տեքստից հանիր բայերը և գրիր դրանց կազմությունը, դեմքը, թիվը, եղանակը, ժամանակը, ժամանակաձևը, սեռը։

3․ Դուրս գրիր դերանուններն ու որոշիր տեսակները։

իր-անձնական դերանուն

ինձ—անձնական դերանուն

քեզ—անձնական դերանուն

ինչո՞ւ—հարցական դերանուն

էս—ցուցական դերանուն

որ—հարաբերական դերանուն

1.Բացատրել Ի՞նչ եք հասկանում արժեք ասելով:

«Արժեք» հասկացությունը հաճախ կիրառվում է տարբեր համատեքստերում՝ տնտեսագիտություն, փիլիսոփայություն, սոցիոլոգիա և այլն, սակայն ընդհանուր առմամբ այն վերաբերում է ինչ-որ երևույթի կամ առ օբյեկտի կարևորության, նշանակության կամ հատկությունների չափման։

2.Թվարկեք մի քանի կարևոր արժեքներ:

1.Ազնվություն՝ Անկեղծություն, ճշմարտությունը պահելը և մանիպուլյացիայից խուսափելը։

2.Բարություն՝ ուրիշների նկատմամբ հոգատարություն, բարևառությունը և աջակցությունը։

3.Արդարություն՝ Հավասարություն, արդար վերաբերմունք և բոլորի իրավունքների հարգում։

4.Հավատարմություն՝ Միասնականություն, հավատարիմ մնալ ընկերներին, ընտանիքին և սկզբունքներին։

5.Երաժշտություն՝ Հարգանք, ներողամտություն և փոխըմբռնում։

6.Կրթություն՝ Իմացության և գիտելիքների ձեռքբերում, ինքնակրթություն և մտավոր զարգացում։

7.Ապահովություն՝ Անվտանգություն, հանգիստ և առողջ ապրելակերպ։

8.Ընդունելիություն՝ Որպես անհատ ընդունում և հարգանք տարբեր մարդկանց ու մշակույթների նկատմամբ։

3.Ձեր կարծիքով այս կամ այն արժեքը  գնահատելու, կարևորելու համար անհրաժեշտ է արդյոք գիտելիքների որոշակի պաշար կամ կենսափորձ:

Իմ կարծիքով, այս կամ այն արժեքը գնահատելու և կարևորելու համար անհրաժեշտ է թե՛ գիտելիքների որոշակի պաշար, թե՛ կենսափորձ: Գիտելիքները թույլ են տալիս տեսականորեն հասկանալ արժեքների էությունը, իսկ կենսափորձը՝ գնահատել դրանք իրական կյանքում և զգալ դրանց ազդեցությունը։ Այս երկու գործոնները համակցված ձևով օգնում են ավելի խորամուխ լինել արժեքների նշանակության մեջ և ճիշտ գնահատել դրանց կարևորությունը տարբեր իրավիճակներում։

4.Թվարկեք արժեքներ, որոնք չեն կորցնի իրենց նշանակությունը:

1.Ազնվություն՝ Ինքնակեղծիքի բացակայություն, ճշմարտության ու անկեղծության պահպանման կարևորությունը։

2Արդարություն՝ Հավասարություն, բոլորի իրավունքների հարգում ու հավասար վերաբերմունք։

3.Բարություն՝ Մարդկանց նկատմամբ հոգատարություն, সহօգնություն և ներողամտություն։

4.Հարգանք՝ Անհատների և տարբեր կարծիքների հանդեպ բաց և սիրալիր մոտեցում։

5.Հավատարմություն՝ Միասնականություն, հավատարիմ մնալու պատրաստակամություն ընտանեկան, ընկերական կամ մասնագիտական հարաբերություններում։

6.Կրթություն՝ Տարբերակված մտածողություն, իմացություն և ինքնակրթություն։

7.Հավասարություն՝ Բոլոր մարդկանց համար մեկևնույն հնարավորությունների ու իրավունքների ապահովում։

8.Սեր՝ Մարդկանց միջև անկեղծ, հոգատար ու համերաշխ հարաբերություններ։

Թեմա՝ Ռացիոնալ արտահայտություններ և դրանց թվային արժեքը:

Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:

Ընդ որում այդ արտահայտությունը չպետք է պարունակի զրոյական բազմանդամի վրա բաժանման գործողություն:

Հանրահաշվական կոտորակը նույնպես անվանում են ռացիոնալ արտահայտություն:

Օրինակ․

Ռացիոնալ են հետևյալ արտահայտությունները՝

Որպեսզի այսպիսի արտահայտությունները ճիշտ պարզեցնել, պետք է՝

•  պահպանել գործողությունների հերթականությունը,
•  պահպանել այդ գործողությունների կատարման կանոնները,
•  հիշել, որ բոլոր գործողությունները կատարվում են միայն այն արժեքների համար, որոնց դեպքում կոտորակներն իմաստ ունեն:

Օրինակ՝

Հարցեր և առաջադրանքներ:

1․ Ո՞ր արտահայտությունն է կոչվում ռացիոնալ:

Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:

2. Պարզեցնել ռացիոնալ արտահայտությունը.

1. bc,ac,ab

2. 5-5x+15x²

3. Արտահայտություններից որո՞նք իմաստ չունեն.

առաջինը, ,երրորդը

4.x-ի ինչպիսի թվային արժեքի համար հանրահաշվական կոտորակի արժեքը հավասար է 0-ի.

ա) 2

բ) -4

գ) 2

դ) 5/2

ե)0

5. Գտնել արտահայտության արժեքը, երբ x=2

1. 1

2. 5

3. -2/7

4. 0

6. Հաշվել արտահայտության արժեքը.

1) 10/3

2)

3) 0