Թեմա՝ Կոորդինատային ուղիղ

Ուղղի վրա կետի դիրքը հաշվման O սկզբնակետի նկատմամբ որոշելու համար բավական չէ իմանալ նրա հեռավորությունը O կետից: Պետք է նշել նաև, թե նա կետի ո՞ր կողմում է գտնվում: Ամենից հաճախ այդպիսի ուղիղը պատկերում են հորիզոնական դիրքով: Ստացվում է սանդղակ, որը պատկերված է նկարում:


Սովորաբար սանդղակի այն կետերը, որոնք գտնվում են O սկզբնակետից աջ գրվում են 1, 2, 3,… : O սկզբնակետից ձախ գտնվող կետերը գրվում են -1, -2, -3,… , որոնց կարդում են համապատասխանաբար «-1» մինուս մեկ «-2» մինուս երկու.. :

O կետից դեպի աջ գտնվող թվերը կոչվում են դրական (օրինակ` 1,7, 9.5), իսկ դեպի ձախ` բացասական (օրինակ` -2, -4, -7.9): Երբեմն դրական թվերը գրում են «պլյուս» նշանով.
+1, +7, +9.5, +1, +7 :

Հաշվման O սկզբնակետը 0 թիվն է, որը ոչ դրական թիվ է, ոչ էլ բացասական: Այն կոորդինատային ուղղի դրական թվերը բաժանում է բացասականներից: Ուղղի վրա կետի դիրքը ցույց տվող թիվը անվանում են այդ կետի կոորդինատ:


A կետն ունի -2 կոորդինատը: Գրում են այսպես` A(-2), B(-1), C(1.5):
Սահմանում։ Ուղիղ գիծը` նրա վրա ընտրված հաշվման սկզբնակետով, միավոր հատվածով և ուղղությամբ, անվանում են կոորդինատային ուղիղ:
Կետի դիրքը կոորդինատային ուղղի վրա որոշող թիվը կոչվում է կետի կոորդինա

1. Ի՞նչ է կոորդինատային ուղիղը։

Այն ուղիղը, որի համար ընտրված են հաշվարկման սկզբնակետ, դրական ուղղություն և միավոր հատված, կոչվում է կոորդինատային ուղիղ կամ կոորդինատային առանցք։

2. Ի՞նչ է կետի կոորդինատը։

Կոորդինատային ուղղի վրա տվյալ կետին համապատասխանող թիվը կոչվում է այդ կետի կոորդինատ և գրվում է կետը նշանակող տառի կողքին` փակագծերի մեջ։

3. Ի՞նչ կոորդինատ ունի կոորդինատների սկզբնակետը՝ Օ։

0-ն։

4. Ի՞նչ թվերի են համապատասխանում այն կետերը, որոնք գտնվում են՝

ա) կոորդինատների սկզբից աջ թվերը, կոչվում են դրական
բ) կոորդինատների սկզբից ձախ թվերը, կոչվում են բացասական

5. Ի՞նչ են նշանակում հետևյալ գրառումները.

A (–7), B (+8), C (–4), D (+21), E (–50), F (–100)։

Վերևում գրված թվերը տառերի կորդինատներ են:

6. Ի՞նչ կոորդինատ կունենա այն կետը, որն ունի՝

ա) կոորդինատների սկզբից երեք միավոր հեռավորություն դրական ուղղությամբ,

+3:

բ) կոորդինատների սկզբից հինգ միավոր հեռավորություն բացասական ուղղությամբ։

-5:

գ) Կոորդինատային ուղղի վրա նշված են կետեր, նշի՛ր կետերին համապատասխան կոորդինատները

ա)

A (+1)

B (+4)

C(+7)

D (+9)

E (-9)

F (-8)

G (-6)

K (-3)

բ)

A (-10)

B (-7)

C (-4)

D (-2)

E (-1)

F (+3)

G (+5)

K (+8)

O (0)


7.Գծե՛ք կոորդինատային ուղիղ և նրա վրա նշե՛ք A (–3),
B (+7), C (–6), D (+1), E (+8), F (–5), G (–4) կետերը, եթե միավոր հատվածի երկարությունը 1սմ է:

8. Բացասական ամբողջ թվերի մեջ գոյություն ունի՞ արդյոք ամենափոքրը։ Պատասխանը հիմնավորե՛ք։

Բացասական ամբողջ թվերի մեջ գոյություն չունի ամենափոքրը։ Քանի որ բացասական, դրական ամբողջ թվերը անվերջ են։



9. Ո՞րն է ամենամեծ բացասական ամբողջ թիվը։

Ո՞րն է ամենամեծ բացասական ամբողջ թիվը դա -1-ն է։



10. Որո՞նք են ամենամեծ և ամենափոքր երկնիշ բացասական ամբողջ թվերը։

Ամենամեծ ամբողջ բացասական երկնիշ թիվը դա -10-ն է, իսկ ամենափոքրը դա՝ -99 է։

Задание 1. Прочитайте текст

Один раз в сто лет самый добрый из всех стариков, Дед Мороз,в ночь под Новый год приносит семь волшебных красок и дарит ихмальчику или девочке. Этими красками можно нарисовать все что захочешь, и нарисованное оживет. Нарисуй корабль и плыви на нем.Можно нарисовать ракету и лететь на ней к звездам. Можно нарисовать стул и сесть на него. Волшебными красками можно нарисовать даже мыло и потом мыться им. Поэтому Дед Мороз приносит волшебные краски самому доброму из всех детей. И это понятно.
Если такие краски попадут к злому человеку, он може тсделать много плохого. Он может, например, нарисовать человеку второй нос, и у человека будет два носа.Поэтому Дед Мороз очень долго проверяет сердца детей,а потом выбирает, кому из них подарить волшебные краски. Один раз Дед Мороз подарил волшебные краски самому доброму из всех добрых мальчиков. Мальчик очень обрадовался краскам и сразу начал рисовать для других. Он начал рисовать для других, потому что был очень добрым. Он нарисовал бабушке теплый платок, маме –красивое платье. Отцу он нарисовал охотничье ружье, слепому мальчику нарисовал глаза, а своим товарищам – новую школу. Но никто не мог использовать то, что он нарисовал. Платок для бабушки был похож на тряпку для мытья пола, а платье, нарисованное длямамы, было такое, что она не захотела даже его примерить. Глаза для слепого были похожи на две голубые кляксы. А школа была такая,что к ней боялись подойти близко.И мальчик заплакал.
Ему так хотелось сделать людей счастливыми!… Но он не умел рисовать и только истратил краски зря.


Он плакал так громко, что его услышал Дед Мороз. Он услыша лмальчика и вернулся к нему. Дед Мороз положил перед мальчиком новую коробку с красками.– Только это, мой друг, простые краски, – сказал Дед Мороз.
–Но они могут стать волшебными, если ты этого захочешь.

Так сказал Дед Мороз и ушел. А мальчик задумался. Как же сделать, чтобы краски стали волшебными и радовали людей?И мальчик начал рисовать. Он рисовал весь день и весь вечер.Он рисовал и на другой, и на третий день, и на четвертый.Прошел год. Прошло два года. Прошло много-много лет.Мальчик стал настоящим художником. Люди с удивлением и восхищением смотрели на его рисунки. Они радовались им и любовались
– Какие чудесные картины! Какие волшебные краски! –говорили они, хотя краски были самыми обыкновенными.

Задание 2 Объясните значение следующих словосочетаний: составьте предложения
волшебные краски, настоящий художник, истратить зря,чудесные картины.

У него чудесные краски. Анна очень хорошая художница. Она всё использует без пользы. Она рисует прекрасные картины.

Задание 3 Образуйте форму повелительного наклонения отследующих глаголов:
Нарисовать – …Плыть – …Смотреть – …Слушать – …Говорить – …

Нарисовать-нарисуй

плыть-плавай

смотреть-смотри

слушать-слушай

говорить-говори

Задание 4 Образуйте сравнительную и превосходнуюстепени сравнения от следующих прилагательных:
Теплый – … – …Красивый – … – …Добрый – … – …Новый – …

Теплый-самый тёплый

Красивый-самый красивый

добрый-самый добрый

новый-новейший.

Задание 5 Перескажите текст.

Թեմա 12-13։ Հայոց թագավորությունները Ք․ա․ 3-րդ դարում։ Արտաշեսյան թագավորության կազմավորումը։

ՊԱՏՐԱՍՏՎԵ՛Ք ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼ։
1․ Հայաստանը Ք․ա․ 4-րդ դարի վերջին։ էջ 73-74

2․ Հայոց թագավորությունները և Սելևկյանները։ էջ 73-74

3․ Երվանդական թագավորության անկումը։ էջ 74-75

4․ Հայկական թագավորությունների անկախացումը։ էջ 76-80

ԿԱՏԱՐԵ՛Ք ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐԸ։
1․ Ք․ա․ 4-րդ դարի վերջին ո՞ր հզոր տերությունն էր Հայաստանի հարավային հարևանը։

Հարավային հարևանը Սելևկյան տերություն էր

2․ Ք․ա․ 3-րդ դարում ի՞նչ հայկական թագավորություններ գոյություն ունեին։

Մեծ Հայք և փոքր Հայք

3․ Ովքե՞ր էին իշխում Կոմմագենեում և Ծոփքում։

Սամոս Երվանդականը (Շամը) և Արշամը

4․ Ովքե՞ր էին Արտաշես 1-ինը և Զարեհը, և ինչպե՞ս գրավեցին Մեծ Հայքն ու Ծոփքը։

Արտաշես 1-ինը-Հայոց թագավոր է մ.թ.ա. 189 թվականից։ Զարեհի որդին, Երվանդունի տոհմից։ Արտաշես Ա սելևկյան բանակում նախապես եղել է բարձրաստիճան զինվորական։

Զարեհը— Ծոփքի ստրատեգոս-կառավարիչ՝ մ.թ.ա. 202-ից, թագավոր՝ մ.թ.ա. 190-մ.թ.ա. 175-ին։ Սերել է, հավանաբար, Ծոփք-Կոմմագենեի Երվանդունի արքայատոհմից։

5․ Ինչպե՞ս և ե՞րբ անկախացան Մեծ Հայքն ու Ծոփքը։

6․ Արտաշես 1-ինը ո՞ր երկրներից ետ վերադարձրեց հայկական հողերը։