Պարապմունք 2

Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Տրված է 5, 10, 15, 20… հաջորդականությունը: Արդյո՞ք սա թվաբանական պրոգրեսիա է: Եթե այո, ինչի՞ է հավասար d-ն:

Տրված է՝ 5, 10, 15, 20…
Սա թվաբանական պրոգրեսիա է, որովհետև յուրաքանչյուր անդամ մեծանում է նույն թվով։
d = 10 − 5 = 5

Պատասխան՝ այո, d = 5

2. Թվաբանական պրոգրեսայի օրինակներ բեր։

2, 4, 6, 8… (d = 2)

10, 7, 4, 1… (d = −3)

5, 5, 5, 5… (d = 0)

3. Հաջորդականության առաջին անդամը a1 =7 է, իսկ տարբերությունը՝ d = 4: Գրիր այս պրոգրեսիայի առաջին չորս անդամները:

a₁ = 7

a₂ = 7 + 4 = 11

a₃ = 11 + 4 = 15

a₄ = 15 + 4 = 19

4. Նշվածներից ո՞ր հաջորդականությունն է թվաբանական պրոգրեսիա.

ա) 1, 2, 4, 8…
բ) 10, 7, 4, 1… (d = −3)
գ) 2, 2, 3, 3…
դ) 120, 127, 134, 141, 148 այո (d = 7)

5. Կարո՞ղ է արդյոք թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը (d) լինել 0: Բեր օրինակ:

Այո։

Օրինակ՝ 5, 5, 5, 5…

d = 0։

6. Տրված է a1  = 12  և a2  = 8: Գտիր d-ն և գրիր հաջորդ երկու անդամները՝ a3, a4:

a₁ = 12, a₂ = 8

d = 8 − 12 = 4

Հաջորդ անդամները.

a₃ = 8 − 4 = 4
a₄ = 4 − 4 = 0

Պատասխան՝ d = −4, a₃ = 4, a₄ = 0

7.Բեր թվաբանական պրոգրեսիայի հինգ օրինակ, նշիր միայն երեք անդամները, յուրաքանչյուր օրինակում ի՞նչ օրինաչափություն ես նկատում։

1, 1, 3, 5 (d = 2)

2, 10, 8, 6 (d = −2)

3, 4, 9, 14 (d = 5)

4, 7, 7, 7 (d = 0)

5, −2, 1, 4 (d = 3)

8. Գրիր թվաբանական պրոգրեսիայի օրինակ, նշիր առաջին, երկրորդ անդամները։ Ինչպես հաշվել 3 -րդ, 5-րդ, 7-րդ, 10-րդ անդամները առաջին անդամի և տարբերության օգնությամբ։ Ի՞նչ օրինաչափություն ես տեսնում։  Գտիր n-րդ անդամի բանաձևը։

Օրինակ՝ 3, 6, 9, 12…
Այստեղ՝ a₁ = 3, d = 3

Հաշվում ենք.

  • a₃ = a₁ + 2d
  • a₅ = a₁ + 4d
  • a₇ = a₁ + 6d
  • a₁₀ = a₁ + 9d

an​=a1​+(n−1)d
Սա n-րդ անդամի բանաձևն է։

9. Հնարավոր է կազմել թվաբանական պրոգրեսիա, որի առաջին անդամը 3 է, հինգերորդ անդամը՝ 8, իսկ վեցերորդ անդամը՝ 10:

Տրված է՝
a₁ = 3
a₅ = 8
a₆ = 10

Հաշվում ենք d-ն երկու ձևով.

a₅ = a₁ + 4d
8 = 3 + 4d → 4d = 5 → d = 1.25

Ստուգում ենք.

a₆ = a₁ + 5d = 3 + 5·1.25 = 9.25 ≠ 10

Հնարավոր չէ

10. Գտեք թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին hինգ անդամները, եթե.

ա) a₁=8, d=10
8, 18, 28, 38, 48

բ) a₂=15, d=30
a₁ = 15 − 30 = −15
−15, 15, 45, 75, 105

գ) a₃=10, d=4
a₁ = 10 − 2·4 = 2
2, 6, 10, 14, 18

դ) a₄=0, d=15
a₁ = 0 − 3·15 = −45
−45, −30, −15, 0, 15

ե) a₅=20, d=−2
a₁ = 20 − 4(−2) = 28
28, 26, 24, 22, 20

11. Գտեք x-ը, եթե հայտնի է, որ հաջորդականությունը կազմում է թվաբանական պրոգրեսիա.

(1) 4, x, 9
x = (4 + 9) / 2 = 6.5

(2) 15, −30, x
d = −30 − 15 = −45
x = −30 − 45 = −75

(3) x, −4, −6
d = −6 − (−4) = −2
x = −4 + 2 = −2

(4) 1, x, 2x
x − 1 = 2x − x
x − 1 = x → հավասարություն չկա

լուծում չկա (թվաբանական չէ)

Պարապմունք 1

Հարցեր, առաջադրանքներ
1.Ինչ է հաջորդականությունը, բեր օրինակներ, 5 հատ:

1, 2, 3, 4,

2, 4, 6, 8,

1, 1, 1, 1,

5, 10, 15, 20,

1, 4, 9, 16,

2.Հաջորդականությունների տրման ինչ եղանակներ գիտես։

թվերի պարզ թվարկումով
բանաձևով (ընդհանուր անդամով)
ռեկուրսիվ ձևով (նախորդ անդամներով)

3.Ի՞նչ է հաջորդականության անդամը, ինչպե՞ս ենայն նշում։

Հաջորդականության յուրաքանչյուր թիվ կոչվում է անդամ։
Նշվում է a1​,a2​,a3​,…,an​։

4. Քանի՞ անդամ ունի հաջորդականությունը:

ա) 1, 3, 4, 3
բ) 2, 4, 6, 6, 8, 10,10

ա) 1, 3, 4, 3 4 անդամ
բ) 2, 4, 6, 6, 8, 10, 10 7 անդամ

5. Քանի՞ անդամ ունի բազմությունը:

ա) {1, 3, 4, 3}: 

բ) {1, 5, 1, 1, 5}

ա) {1, 3, 4, 3} {1, 3, 4} 3 անդամ
բ) {1, 5, 1, 1, 5} {1, 5} 2 անդամ

6. Գրեք aₙ հաջորդականության առաջին հինգ անդամները, եթե

ա) aₙ = n
բ) aₙ = 1/n
գ) aₙ = (-1)^{2n}
դ)aₙ=n/(n+1)

ա)1, 2, 3, 4, 5

բ)1, 1/2, 1/3, 1/4, 1/5

գ)Քանի որ 2n2n2n-ը զույգ է, միշտ ստացվում է 1
1, 1, 1, 1, 1

դ)1/2, 2/3, 3/4, 4/5, 5/6

7. Արդյո՞ք վերջավոր է բնական թվերի հաջորդականությունը:

Ոչ, անվերջ է։

8.Քանի՞ անդամ ունի երկնիշ պարզ թվերի հաջորդականությունը:

Երկնիշ պարզ թվերը՝
11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47,
53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97

21 անդամ

9. Գտեք հաջորդականության ընդհանուր անդամը`
ա) 2, 4, 6, 8,…
բ)1, 3, 5, 7, 9…
գ) 10,20, 30, 40, …
դ)1, 6, 11, 16, 21, …
ե)1, 4, 9, 16, 25, …

ա) an​=2n

բ) an​=2n−1

գ) an=10na_n = 10nan​=10n

դ) an​=5n−4

ե) an​=n2

10. Գտեք 11-ի բաժանվող թվերի հաջորդականության 11-րդ անդամը։

11, 22, 33, an=11na_n = 11nan​=11n

a11=11×11=121a_{11} = 11 \times 11 = 121a11​=11×11=121



Ինտեգրված Էսսե։ Թեմա՝ «Հայկ և Բել» — «Ազատություն

Հայ ժողովրդի հնագույն առասպելներից մեկը՝ «Հայկ և Բել»-ը, ոչ միայն պատմական-դյուցազնական պատում է, այլև ազատության գաղափարի հզոր խորհրդանիշ։ Այս պատմության մեջ արտահայտվում է ժողովրդի ամենակարևոր ձգտումը՝ ապրել անկախ, չհնազանդվել բռնակալին և պահպանել սեփական ինքնությունը։

Բելը մարմնավորում է բռնապետությունը, հպատակեցման քաղաքականությունը և ուժով իշխելու ձգտումը։ Նա փորձում էր իր իշխանության տակ պահել բոլորին, այդ թվում՝ Հայկին։ Սակայն Հայկը ազատասեր առաջնորդ էր, ով չէր ցանկանում ենթարկվել ուրիշի կամքին։ Նրա համար ազատությունն ավելի արժեքավոր էր, քան հանգիստ, բայց ստրկական կյանքը։

Հայկի հրաժարումը Բելին ենթարկվելուց ազատության առաջին կարևոր քայլն էր։ Նա իր ընտանիքով հեռացավ և ընտրեց անկախ կյանքի ճանապարհը։ Սա ցույց է տալիս, որ ազատությունը հաճախ պահանջում է համարձակ որոշումներ և զոհողություններ։ Երբ Բելը փորձեց ուժով վերադարձնել Հայկին, տեղի ունեցավ վճռական ճակատամարտը։ Հայկի հաղթանակը ոչ միայն ռազմական հաջողություն էր, այլև ազատության հաղթանակ բռնակալության նկատմամբ։

Այս առասպելը մեզ սովորեցնում է, որ ազատությունը տրվում է ոչ թե որպես նվեր, այլ նվաճվում է պայքարով, համառությամբ և միասնությամբ։ Հայկի կերպարը դարձել է ազատատենչ ոգու խորհրդանիշ, իսկ նրա հաղթանակը՝ հայ ժողովրդի անկախության հավերժական հիշեցում։

Այսպիսով, «Հայկ և Բել» առասպելը խորապես կապված է «ազատություն» գաղափարի հետ։ Այն մեզ հուշում է, որ յուրաքանչյուր ժողովուրդ պետք է պաշտպանի իր ազատությունը և երբեք չհաշտվի ստրկության հետ։ Հայկի օրինակով մենք հասկանում ենք, որ ազատությունն արժե պայքարել և պահպանել այն ամեն գնով։