Կրճատեք կոտորակները

Կոտորակը կրճատելու համար անհրաժեշտ է կոտորակի համարիչն ու հայտարաը բաժանել նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարի վրա։

• 15/20=3/4
• 25/10=5/2
• 3/9=1/3
• 12/4=6/2
• 5/30=1/6
• 36/48=3/4
• 48/6=8/1
• 27/81=1/3
• 100/125=2/7
• Նույն հայտարարով կոտարակների գումարը

3/12+19/12=(3+19)/12=22/12=11/6

Տարբեր հայտարարով կոտորակների գումարումը

5/24+3/4=(5·1+3·6)/24=(5+18)/24=23/24

Գտնենք [24,4]=24

24:24=1

24:4=6

Կատարե՛ք գումարում

• 12/50+6/25=24/50

• 6/13+4/2=54/26
• 7/12+5/10=65/60
• 7/24+5/10=95/120
• 4/11+3/4=49/44
• 12/5+3/10=27/10
• 6/8+6/5=78/40
• 7/8+8/9=127/72
• 14/3+15/2+3/4=161/12
• 6/4+3/4+5/3=37/12
• 12/7+8/3+41/21=133/21
• 5/8+6/4+6/5=133/40

Նարեկը որոշեց վերանորոգել  իր  ննջասենյակը։ Առաջին օրը նա կատարեց ամբողջ աշխատանքի  1/12-րդ մասը, երկրորդ օրը՝ 1/6-րդը։ Աշխատանքի ո՞ր մասը մնաց կատարելու։

Անահիտը առաջին օրը կարդաց ամբողջ գրքի 1/5-րդ մասը, երկրորդ օրը՝ 4/7-ը։ Անահիտին գրքի ո՞ր մասը մնաց   կարդալու։

Հասմիկը առաջին օրը կարդաց ամբողջ գրքի 1/6-րդ մասը, երկրորդ օրը՝ 1/2-ը, իսկ երրորդ օրը՝ 1/5-ը։ Ամբողջ գրքի ո՞ր մասն է կարդացել Հասմիկը 3 օրում։

Եթե կոտորակների հայտարարները միևնույն թիվն են, ապա գումարման և հանման ժամանակ համարիչները համապատասխանաբար գումարում կամ հանում ենք, ստացված արդյունքը գրում համարիչի տեղում, իսկ հայտարարը թողնում նույնը:

Այն դեպքում, երբ կոտորակների հայտարարները տարբեր թվեր են, անհրաժեշտ է դրանք բերել ընդհանուր հայտարարի:

1. Կատարել գումարում

• 1/3+5/3=6/3
• 2/5+6/5=8/5
• 9/13+8/13=17/13
• 13/15+2/15=15/15
• 1/2+7/2+9/2=17/2
• 3/4+14/4+6/4=23/4
• 9/15+8/15+12/15=29/15
• 1/2+1/2+1/2=3/2
• 1/5+7/5+9/5=17/5
• 4/13+5/13+1/13=10/13
• 1/9+3/9+5/9=9/9
• Կոտորկաները բերել ընդհանուր հայտարարի և կատարել գումարում

• 2/3+5/6=/
• 3/2+7/6=
• 14/15+1/5=
• 2/5+4/5=
• 1/20+4/10=
• 4/15+3/5=
• 12/20+4/7=
• 24/30-1/6=
• 35/16-2/32=
• 1/15+4/20+6/60= 
• 34/7-2/14+5/6=
• 1/5+3/10=
• 3/6+2/4=
• 5/20+1/4=                           
• 6/15+3/10=
• 3/7+4/10=                           
• 14/20+7/10=

Ա․Ծառ-

ձայն-

հոտ-

քար-

կով-

արջ-

փունջ-

լուր-

բառ-

բեղ-

հայ-

հայր-

ցեղ-

սիրտ-

գիր-

սյուն-

պատ-

հույն-

ձու-

սուր-

քիթ-

քույր-

մայր-

ձեռք-

ոտք-

տատ-

պապ-

Առաջադրանքներ դասարանում Կոտորակները բերեք ընդհանուր հայտարարի

5/3 և 4/6

5/6 և 7/12

1/18 և 5/6

3/5 և 4/15

1/10 և 4/25

2/3 և 3/4

3/2 և 5/3

1/12 և 3/4

14/5 և 4/7

5/2 և 3/15

12/100 և 6/25

6/13 և 4/7

7/12 և 5/10

7/100 և 3/25

5/4 և 12/14

1/12 և 5/6

5/12 և 3/7

1/15 և 5/4

9/10 և 5/7

Առաջադրանքներ տան համար

Կոտորակները բերե՛ք 24-ի հավասար ընդհանուր հայտարարի.

3/2 և 5/6

¾ և 17/6

13/6 և 14/3

1/12 և 5/8

Կոտորակները բերե՛ք ընդհանուր հայտարարի .

1/6 և 8/15

8/3 և 7/12

1/48 և 75/12

9/50 և 24/25

1. Բալլադից դուրս գրիր երկրների անունները, համացանցից օգտվիր և գտիր, թե դրանք ներկայումս որ երկրներն են։
2. Բալլադից դուրս գրիր 3 բարդ բառ, դրա բաղադրիչներով նոր բառեր ստացիր։
3. Բալլադից դուրս գրիր 5 ածական։
4. Ովքե՞ր են բալլադի հերոսները, բնութագրիր նրանց։
5. Ստեղծված իրավիճակում ո՞վ է մեղավոր։ պատասխանը հիմնավորիր։
6. Մեղադրո՞ւմ, թե՞ արդարացնում ես Փշին։ Պատասխանը հիմնավորիր։
7. Քեզ ի՞նչ սովորեցրեց բալլադը։

1. Ի՞նչ է սառցադաշտը: Ինչպե՞ս է առաջանում: Սառած տարածք է ,որտեղ ցածր ջերմաստիճանից եկած ձյունը չի հալվում ,կուտակվում է և սեղմվում ,արդյունքում առաջանում է սառցադաշտ:
2. Որո՞նք են սառցադաշտերի երկու հիմնական տիպերը: Սառցադաշտերի երկու տիպերն են՝ ծածկույթային և լեռնահովտային:
3. Ի՞նչ է այսբերգը: Ինչպե՞ս է առաջանում: Լողացող հսկա սառցասարերը կոչվում են այսբերգներ:Սառցասարերից դեպի օվկիանսոսի ափամերձ հատվցածների վրա սահում են այսբերգները:
4. Ի՞նչ աշխատանք է կատարում սառցադաշտը: Իր դանդաղ շարժով կատարում է քայքայիչ աշխատանք:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ են ստորերկրյա ջրերը: Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։ Երկրի ընդերքում գտնվող ջրերը կոչվում են ստո­րերկրյա ջրեր: Ստորերկրյա ջրերը գոյացել են Երկրի մակերևույթից անձրևաջրերի և հալոցքային ջրերի ներծծման և կուտակման հետևանքով^։
2. Որո՞նք են ջրաթափանց ե ջրամերժ ապարները: Բերեք օրինակներ։ Ջրաթափանց ապարների միջով ջուրն ներծծվում է, օրինակ՝տուփը, ավազը և այլ: Ջրամերժ ապարների միջով չի ներծծվում և կուտակվում է, օրինակ՝ մարմարը, կավը և այլ:
3. Ստորերկրյա ջրերը երկրակեղևում ըստ իրենց տեղադիրքի ի՞նչ տեսակների են լինում: Սորերկրյա ջրերն ըստ երկրակեղևի տեղադիրքի լինում են գրունտային և միջշերտային:
4. Ի՞նչ են աղբյուրը, գեյզերը, հանքային ջուրը: Աղբյուրը դա բարձր լեռներից եկող սորերկրյա ջուր է, որը անցնում է լավային ճեքերով և հանդիպելով թույլ թեքություն ունեցող ջրամերժ ապարի դուրս է գալի երկրի մակերևույթ որպես՝ քաղցրահամ, մաքուր և սառը ջուր: Գեյզերը դա երկիր ընդերքից պարբերաբար տաք ջուր և գոլոշի շատրվանող աղբյուրները կոչվում են գեյզերներ: Հանքային ջրերը դրանք սորերկրյա ջրեր են, որոնք մինչ երկիր մակերևույթ հասնելը խառնվում են գազերի, աղերի և այլ բուժիչ հատկություններ ունեցող նյութերի հետ:
5. Ո՞ր ջրերն են կոչվում արտեզյան: Այն տեղանքները, որոնց ռելիեֆը լեռնային է, գոգավորություններում կուտակված միջշերտային ջրերը գտնվում են  ավելի մեծ ճնշման տակ, որի հետևանքով ջուրը դուրս է շատրվանում երկիր մակերևույթ: Այդ ջրերը կոչվում են արտեզյան:
6. Ի՞նչ նպատակներով են օգտագործվում ստորերկրյա ջրերը: Սորերկրյա ջրերն օգտագործվում են ոռոգման, տեխնիկական, բուժման և միայն ֆիլտրելուց հետո խմելու համար:

1. Գրե՛ք այն կոտորակը, որին հավասար է տրված բաժինների գումարը
   • 1/7+1/7+1/7+1/7=4/7
   • 1/48+1/48+1/48+1/48=4/48
2. Բաժինների գումարի տեսքով ներկայացրե՛ք սովորական կոտորակները
   • 7/9=1/9+1/9+1/9+1/9+1/9+1/9+1/9
   • 14/5= 14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5
   • 28/3=28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3
   • 8/9= 8/9+8/9+8/9+8/9+8/9+

1. Գրե՛ք այն կոտորակը, որին հավասար է տրված բաժինների գումարը
   • 1/7+1/7+1/7+1/7=4/7
   • 1/48+1/48+1/48+1/48=4/48
2. Բաժինների գումարի տեսքով ներկայացրե՛ք սովորական կոտորակները
   • 7/9=1/9+1/9+1/9+1/9+1/9+1/9+1/9
   • 14/5= 14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5+14/5
   • 28/3=28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3+28/3
   • 8/9= 8/9+8/9+8/9+8/9+8/9+8/9+8/9+8/9
3. Քանի՞ աստիճան է ուղիղ անկյան 5/6 մասը: 90×5:6= 75

4. Քանի՞ դմ է

• 1․ 2/5 մ-ը= 4դմ
• 3/20 կմ-ը 15 դմ
• 2․ Աստղանիշի փոխարեն ի՞նչ թիվ գրեու դեպքում կստացվի ճիշտ հավասարություն6 x *= (49+5)x2
• (2x*)x48=96
• 3․ Կատարե՛ք գործողությունները(93120-3620): (482+234)=
• (696259-1435) : (392+2752)=
• 4․ Կոտորակների հավասարության պայմանի հիման վրա ստուգե՛ք, թե իրար հավասար են հետևյալ կոտորակները4/3 և 12/36
• 88/16 և 11/2
• 21/14 և ¾
• 4/3 և 16/4
• 5․ Աստղանիշի փոխարեն տեղադրեք այն թիվը, որի դեպքում կստացվի հավասարություն2/5 = */20
• 2/3 = * /27
• 7/8 = 21/*
• 1=2/*

վերաբերմունք
տարածքի
այցելու
դասավորում

Ա խմբի բառերը հասարակ բառեր են:
Բ խմբի բառերը հատուկ անուններ են:

Ա խմբի բառերը հասարակ են, իսկ Բ խմբինը հատուկ:

Սասունցի, Փոքր, Գանձակեցու: