Ֆիզիկա 8

1․Ի՞նչն են անվանում մեխանիկական շարժում։

Այն իրը, որը  ժամանակի ընթացքում փոխում է իր դիրքը մեկ այլ իրի նկատմաբ կոչվում է՝  մեխանիկական շարժում

2.Բերել մեխանիկական շարժման օրինակներ։

Վազելը, ավտոմեքենաի գնալը, թռչունի թռչելը:

3.Ո՞ր մարմինն են անվանում հաշվարկման մարմին

Այն մարմինը, որի նկատմաբ դիտարկվում է այլ մարմինների շարժումը, կոչվում է հաշվարկման մարմին

4.Ի՞նչն են անվանում նյութական կետ։

Այն մարմինները, որի չափերը կարելի է անտեսել, կոչվում է նյութական կետ

5.Ո՞ր դեպքում մարմինը կարելի է համարել նյութական կետ,ո՞ր դեպքում՝ոչ։

Մարմինը նյութական կետ կարող է համարվել, երբ նրա չափերը աննշան են իր շարժման կամ ազդեցության համեմատությամբ, ինչպես նաև երբ նրա ձևը կամ կառուցվածքը կարևոր չէ ուսումնասիրության նպատակների համար։ Օրինակ, երբ ուսումնասիրում ենք մեծ տանիքավոր մարմինների (ինչպես մեքենաները) շարժումը, կարող ենք դրանք դիտարկել որպես նյութական կետեր:

Հակառակ դեպքում, երբ մարմնի չափերը կամ կառուցվածքը ազդում են նրա շարժման վրա, օրինակ՝ օդաչուների թռիչքը կամ սառնարանի դուռը բացելը, ապա այդ մարմինը չի կարելի համարել նյութական կետ: Այսպիսով, որոշումը կախված է կոնկրետ վիճակից և ուսումնասիրության նպատակներից:

6.Ի՞նչն են անվանում շարժման հետագիծ։

Շարժման հետագիծը միտումնավոր կամ աննշան հարթակ, որը մարմինը անցնում է իր շարժման ընթացքում: Այն պատկերացնում է մարմնի տեղադրության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։

Շարժման հետագիծը կարող է լինել տարբեր ձևերի՝ ուղիղ, ոլորուն, կամ կլոր: Շարժման հետագիծը մեծապես կախված է մարմնի սկզբնական վիճակից, շարժման ուժերից և այլ գործոններից: Այն կարող է հայտնվել երկաչափ տարածության մեջ, օրինակ՝ հավասարաչափ կամ անհավասարաչափ շարժման դեպքում:

Այսպես, յուրաքանչյուր շարժման համար կարող ենք նկարագրել մարմնի անցած ճանապարհը, որը թույլ է տալիս հասկանալ նրա շարժման դինամիկան:

7.Ինչն են անվանում մարմնի անցած ճանապարհ։

Մարմնի անցած ճանապարհը այն ընդհանուր երկարությունն է, որը մարմինը անցնում է իր շարժման ընթացքում, անկախ շարժման ուղղությունից: Այսինքն, դա հորիզոնական կամ վառարանային երթուղու երկարությունն է, որը մարմինը անցնում է որևէ ժամանակահատվածում:

Փոխարենը, եթե խոսենք մարմնի տեղաշարժի մասին, ապա դա երկայնք է, որը ցույց է տալիս վերջնական և սկզբնական կետերի միջև ընկած հեռավորությունը և ուղղությունը: Անցած ճանապարհը միշտ դրական արժեք ունի, մինչդեռ տեղաշարժը կարող է լինել ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական:

Այսպիսով, մարմնի անցած ճանապարհը կարևոր ցուցանիշ է, որը օգտագործվում է ֆիզիկայում շարժման տեսությունները և հաշվարկները կատարելիս:

8.Ինչո՞վ է տարբերվում հետագիծն անցած ճանապարհից:

Հետագիծը և անցած ճանապարհը տարբեր հասկացություններ են, որոնք վերաբերում են մարմնի շարժմանը:

  1. Հետագիծ՝ սա այն վայրը կամ ուղին է, որով մարմինը անցնում է իր շարժման ընթացքում, առանց հաշվի առնելու ուղու երկարությունը: Այն ցույց է տալիս շարժման ուղղությունը և ձևը (օրինակ, ուղղաձիգ, ոլորուն, կամ կլոր):
  2. Անցած ճանապարհ՝ սա այն ընդհանուր երկարությունն է, որը մարմինը անցնում է իր շարժման ընթացքում, հաշվի առնելով բոլոր շրջադարձերը և ուղղությունները: Դա ներկայացնում է շարժման իրական երկարությունը ժամանակի ընթացքում, որն արտահայտվում է որպես միավոր (օրինակ, մետրեր):

Հիմնական տարբերությունը կայանում է նրանում, որ հետագիծը նկարագրում է շարժման ձևը, մինչդեռ անցած ճանապարհը ցույց է տալիս, թե որքան երկարություն է մարմինը անցել:

9.Ո՞ր շարժումն է կոչվում հավասաաչափ,ո՞րը անհավասարաչափ։

Հավասարաչափ շարժում է կոչվում այնպիսի շարժումը, երբ մարմնի արագությունը ժամանակի ընթացքում չի փոխվում, այսինքն՝ մարմինը շարժվում է միատեսակ արագությամբ: Այս դեպքում մարմինը անցնում է հավասար հեռավորություններ հավասար ժամանակահատվածներում: Օրինակ, եթե մեքենան շարժվում է մշտական արագությամբ (օրինակ՝ 60 կմ/ժ), ապա դա հավասարաչափ շարժում է:

Անհավասարաչափ շարժում է կոչվում այնպիսի շարժումը, երբ մարմնի արագությունը փոփոխվում է՝ կարող է լինել արագության մեծացում կամ նվազում: Այս դեպքում մարմինը անցնում է տարբեր հեռավորություններ տարբեր ժամանակահատվածներում: Օրինակ, եթե մեքենան սկսում է շարժվել հանգիստ, հետո արագացնում է կամ դանդաղեցնում է, ապա դա անհավասարաչափ շարժում է:

Այսպիսով, հիմնական տարբերությունը կայանում է մարմնի արագության կայունության կամ փոփոխականության մեջ:

10.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում հավասարաչափ շարժման արագություն ՝գրել բանաձևը

Հավասարաչափ շարժման արագությունը կոչվում է միատեսակ արագություն, որն արտահայտում է մարմնի անցած ճանապարհի հարաբերությունը ժամանակի նկատմամբ: Բանաձևը հետևյալն է՝

v=stv = \frac{s}{t}v=ts​

որտեղ vvv — արագությունն, sss — անցած ճանապարհը, ttt — ժամանակը:

Այս բանաձևը ցույց է տալիս, որ հավասարաչափ շարժման արագությունը մշտական է և նույնն է ցանկացած ժամանակահատվածի համար:

11․Ի՞նչ միավորներով է չափվում արագությունը՝ՄՀ-ում

ՄՀ (Միջազգային Հաշվարկների) համակարգում արագությունը չափվում է մետր/վայրկյան (մ/ս) միավորով:

Այլ տարածքներում օգտագործվում են նաև այլ միավորներ, օրինակ՝ կիլոմետր/ժամ (կմ/ժ) կամ մղոն/ժամ (մղ/ժ), սակայն ՄՀ-ում ստանդարտ միավորը մետր/վայրկյան է:

12․Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը,եթե հայտնի է նրա արագությունը ու շարժման ժամանակը,գրել բանաձևը

Հավասարաչափ շարժվող մարմնի անցած ճանապարհը կարելի է որոշել, երբ հայտնի է նրա արագությունը vvv և շարժման ժամանակը ttt: Բանաձևը հետևյալն է.

s=v⋅ts = v \cdot ts=v⋅t

որտեղ sss — անցած ճանապարհը, vvv — արագությունը, ttt — ժամանակը:

Այս բանաձևը ցույց է տալիս, որ անցած ճանապարհը հավասար է արագության և ժամանակի արտադրանքին:

13.Ինչպե՞ս որոշել հավասարաչափ շարժման ժամանակը,եթե հայտնի են մարմնի արագությունն ու ճանապարհը,գրել բանաձևը:

Հավասարաչափ շարժման ժամանակը կարելի է որոշել, եթե հայտնի են մարմնի արագությունը vvv և անցած ճանապարհը sss. Բանաձևը հետևյալն է.

t=svt = \frac{s}{v}t=vs​

որտեղ ttt — ժամանակը, sss — անցած ճանապարհը, vvv — արագությունը:

Այս բանաձևը ցույց է տալիս, որ ժամանակը հավասար է անցած ճանապարհի և արագության հարաբերությանը:

14․Մեխանիկայի ո՞ր բաժինն  են անվանում կինեմատիկա։Ի՞նչ է ուսումնասիրում մեխանիկայի  <<դինամիկա>> բաժինը

Կինեմատիկա մեխանիկայի այն բաժինն է, որը ուսումնասիրում է մարմինների շարժումը, սակայն առանց հաշվի առնելու շարժման պատճառները (ուժեր և ազդակներ): Կինեմատիկան ուսումնասիրում է շարժման ձևերը, արագությունները, ժամանակը, անցած ճանապարհները և այլ նմանատիպ չափանիշներ:

Դինամիկա մեխանիկայի բաժինն է, որը ուսումնասիրում է մարմինների շարժման պատճառները, այսինքն՝ ուժերը, որոնք ազդում են մարմինների վրա: Դինամիկան ցույց է տալիս, թե ինչպես են ուժերը ազդում մարմնի շարժման արագության, ուղղության և տեսակի վրա: Այն նաև ուսումնասիրում է մարմինների ինտերակցիան, օրինակ՝ ինչպիսին է մարմնի շարժումը, երբ դրա վրա գործում են տարբեր ուժեր:

15․Սահմանել աանհավասարաչափ շարժման միջին  արագություն։

Անհավասարաչափ շարժման միջին արագությունը սահմանվում է որպես անցած ճանապարհի և շարժման ժամանակի հարաբերություն: Այսինքն, այն ցույց է տալիս, թե որքան հեռու է մարմինը շարժվել ընդհանուր ժամանակահատվածում, անկախ նրա արագության փոփոխություններից:

Բանաձևը հետևյալն է:

vm=stv_{m} = \frac{s}{t}vm​=ts​

որտեղ vmv_{m}vm​ — միջին արագությունը, sss — անցած ճանապարհը, ttt — ընդհանուր շարժման ժամանակը:

Այս ձևով միջին արագությունը ցույց է տալիս, թե որքան արագությամբ է մարմինը շարժվել միջին հաշվով տվյալ ժամանակահատվածում, և դա չպետք է շփոթել միատեսակ (հավասարաչափ) արագության հետ:

16․Գրել միջին արագության բանաձևը։

Միջին արագության բանաձևը հետևյալն է:

vm=stv_{m} = \frac{s}{t}vm​=ts​

որտեղ

  • vmv_{m}vm​ — միջին արագությունը,
  • sss — անցած ճանապարհը,
  • ttt — շարժման ընդհանուր ժամանակը:

Այս բանաձևը ցույց է տալիս, որ միջին արագությունը հաշվարկվում է անցած ճանապարհի և ժամանակի հարաբերությամբ:

17․Ո՞ր արագություննեն անվանում ակնթարթային արագություն։

Ակնթարթային արագություն է կոչվում մարմնի արագությունը որոշակի պահին, այսինքն՝ այն արագությունը, որն ունի մարմինը որևէ կոնկրետ ժամանակի պահին: Ակնթարթային արագությունը ցույց է տալիս, թե որքան արագությամբ է մարմինը շարժվում այդ պահին, և այն կարող է տարբեր լինել ժամանակի ընթացքում, երբ մարմնի շարժումը անհավասարաչափ է:

Ակնթարթային արագությունը սովորաբար նշանակում է արագության այն արժեքը, որը կարելի է գտնել ժամանակի շատ փոքր ժամանակահատվածի ընթացքում, երբ մարմնի շարժումը դիտարկվում է: Տեղեկատվության ստացման համար օգտագործվում են այնպիսի գործիքներ, ինչպիսիք են արագաչափերը:

Ակնթարթային արագությունը կարելի է արտահայտել հետևյալ բանաձևով, եթե ունենք շարժման գրաֆիկ:

v(t)=lim⁡Δt→0s(t+Δt)−s(t)Δtv(t) = \lim_{\Delta t \to 0} \frac{s(t + \Delta t) — s(t)}{\Delta t}v(t)=limΔt→0​Δts(t+Δt)−s(t)​

որտեղ s(t)s(t)s(t) — մարմնի դիրքը ttt ժամանակին:

Արքիմեդի կյանքի և գործունեության մասին

Արքիմեդեսը ծնվել է մ․թ․ա․ 287 թվականին Սիցիլիա կղզու Սիրակուզա նավահանգստային քաղաքում, այն ժամանակ Մեծ Հունաստանի ինքնակառավարվող գաղութ էր, տեղակայված Հարավային Իտալիայի ափի երկայնքով։

Նա եղել է նշանավոր հույն մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, ճարտարագետ և մեխանիկ։ Արքիմեդեսը համարվում է հին աշխարհի առաջատար գիտնականներից, թեև նրա կյանքի մանրամասներից քիչ բան է հայտնի։ Ֆիզիկայում նրա հայտնագործությունների թվում են հիդրոստատիկան, ստատիկան և լծակի սկզբունքի բացատրությունը։ Նրան են վերագրում նորարարական մեքենաների նախագծումը, այդ թվում՝ պարուրակ պոմպը, որը կրում է նրա անունը։ Ժամանակակից փորձերը ցույց են տվել, որ Արքիմեդեսի նախագծած մեքենաները ընդունակ են ջրից բարձրացնել հարձակվող նավերը և վառել նավերը՝ օգտագործելով հայելիների շարքը։ Ընդհանուր առմամբ, Արքիմեդեսը համարվում է հին աշխարհի մեծագույն մաթեմատիկոս և բոլոր ժամանակների մեծագույն մաթեմատիկոսներից մեկը:

Կյանքի օրոք Արքիմեդի մասին հյուսվել են բազմաթիվ լեգենդներ:Ամենահայտնի լեգենդներից է Հիերոի թագի պատմությունը: Սիրակուզայի արքան՝ Հիերոն կարգադրում է Արքիմեդին ճշտել, այդյոք իր նոր թագը պատրաստված է մաքուր ոսկուց, թե՞ ոսկերիչը խարդախություն է արել ու թագի ոսկուն արծաթ է խառնել: Ոսկու սկզբնական քաշը հայտնի էր, պատրաստի թագն էլ կշռում էր հենց այնքան. պետք էր որոշել թագի ծավալը, որ համեմատվեր նույն քաշի ոսկու ծավալի հետ: Սակայն թագը ձևավոր էր, և անհասկանալի էր, թե ինչպես կարելի է չափել անհարթ մարմնի ծավալը: Այդ մտորումներով տարված Արքիմեդը որոշեց լոգանք ընդունել: Ջրի մեջ ընկղմվելիս ջրի ինչ որ մասը դուրս հոսեց, և Արքիմեդը հասկացավ, որ մարմնի ծավալը հավասար կլինի իր իսկ դուրս մղած ջրի ծավալին: Համաձայն լեգենդի, Արքիմեդը բղավում է «Էվրիկա» ինչը նշանակում է «գտա՜»: Այդ պահին հայտնաբերվեց հիդրոստատիկայի հիմնական օրենքը, Արքիմեդի օրենքը:

Արքիմեդի ուժը

1․Ո՞րն է հեղուկում արքիմեդյան ուժի առաջացման պատճառը
Հեղուկում արքիմեդյան ուժի առաջացման պատճառը հիդրոստատիկ ճնշման ուժերն են։

2․Ի՞նչ մեծություններից է կախված արքիմեդյան ուժը
Արքիմեդյան ուժը կախված է հեղուկի խտությունից։ Որքան մեծ է հեղուկի խտությունը, այդքան էլ մեծ կլինի արքիմեդյան ուժը։

3․Ձևակերպել Արքիմեդի օրենքը
Հեղուկի մեջ ընկղմված մարմնի վրա ազդող դուրս հրող ուժը հավասար է այդ մարմնի կողմից արտամղված հեղուկի կշռին։

4․Ո՞ր դեպքում է մարմինը՝
ա․խորասուզվում հեղուկում
Եթե մարմնի խտությունը մեծ է հեղուկի խտությունից, մարմինը հեղուկում խորասուզվում է։
բ․լողում նրա ներսում
Եթե մարմնի խտությունը հավասար է հեղուկի խտությանը, մարմինը լողում է հեղուկի ներսում։
գ․լողում նրա մակերևույթին։
Եթե մարմնի խտությունը փոքր է հեղուկի խտությունից, մարմինը լողում է նրա մակերևույթին։

Իտալիա

1,Նշել Իտալիայի աշխարհագրական դիրքի առավելություններն ու թերությունները:

Իտալիայի աշխարհագրական դիրքը ունի մի շարք առավելություններ ու թերություններ:

Ավելիություններ

  1. Ռազմավարությունդիրք: Իտալիան գտնվում է Եվրոպայի կենտրոնում, ինչը facilitates առևտրային կապեր ինչպես Եվրոպայի, այնպես էլ Աֆրիկայի և Ասիայի հետ:
  2. Նավահանգիստներ: Եռակի ափամերձ երկիր է, ունի բազմաթիվ նավահանգիստներ (օրինակ՝ Ջենովա, Նապոլի), որոնք կարևոր են ծովային առևտրի համար:
  3. Բազմազան բնական ռեսուրսներ: Կլիման և երկրագունդը նպաստում են գյուղատնտեսության զարգացմանը, օրինակ՝ օղի, գինեգործություն:
  4. Թուրիզմ: Իտալիան ունի հարուստ պատմություն, մշակույթ ու տեսարժան վայրեր, ինչն ավելացնում է զբոսաշրջիկների influx-ը:

Թերություններ

  1. Բնապահպանական խնդիրներ: Հաճախ հանդիպող երկրաշարժեր և արևադարձային կլիմայական փոփոխություններ կարող են վնաս հասցնել տնտեսությանը:
  2. Անվտանգության խնդիրներ: Քաղաքային և գյուղական տարածքներում հանցագործությունը կարող է ազդել զբոսաշրջիկների վրա:
  3. Արագ քաղաքային աճ: Աղքատության և սոցիալական անզորության խնդիրներ առկա են որոշ տարածաշրջաններում, հատկապես հարավում:
  4. Տրանսպորտային խնդիրներ: Թրաֆիկի խնդիրները և ենթակառուցվածքների անբավարարությունը կարող են դժվարություններ առաջացնել առևտրի և զբոսաշրջության համար:

Այսպիսով, Իտալիայի աշխարհագրական դիրքը բազմաշերտ է և համակողմանի ազդեցություն ունի երկրի զարգացման վրա:

2,Պատմի՛ր Իտալիայի բնական ռեսուրսների և օգտակար հանածոների մասին:

3,Ի՞նչ դեր ունի Իտալիան ժամանակակից աշխարհում:

4,Ո՞ր կլիմայական գոտում է գտնվում:

5,Պատմի՛ր բնակչության մասին:

6,Ի՞նչ գիտես Վենետիկի մասին:

7,Ուրվագծային քարտեզի վրա նշել Իտալիայի հարևան պետությունները, ափերը ողողող ջրային ավազանները, արդյունաբերական խոշոր կենտրոնները:

Խմբեր, շերտեր, համայնքներ

Նպատակը՝

1.Հասարակական խմբերի տեսակները

Հասարակական խմբերը կարող են դասակարգվել մի շարք չափանիշներով։ Вот основные տեսակները՝

  1. Հետաքրքրության խմբեր՝
    • Հասարակական կազմակերպություններ
    • Որոշակի շահերի խմբեր (օրինակ, իրավապաշտպան կազմակերպություններ)
  2. Սոցիալական խմբեր՝
    • Ընտանիք
    • Միջանձնային խմբեր (ընկերական շրջանակներ)
  3. Կազմակերպված խմբեր՝
    • Ակադեմիական խմբեր (ուսանողական կազմակերպություններ)
    • Աշխատանքային խմբեր (գործընկերների թիմեր)
  4. Կուլտուրային խմբեր՝
    • Ազգային կամ էթնիկ խմբեր
    • Հասարակական շարժումներ (օրինակ, էկոլոգիական կամ կանանց իրավունքների շարժումներ)
  5. Համայնքային խմբեր՝
    • Համայնքներ (տեղական համայնքներ)
    • Տարածքային խմբեր (օրինակ, թաղամասի բնակիչներ)

Այս խմբերը կարող են փոխազդել իրար հետ և կրել տարբեր դերեր հասարակության մեջ։

2.Սոցիալական շերտեր

Սոցիալական շերտերը ցույց են տալիս, թե ինչպես են մարդիկ դասակարգվում հասարակությունում ըստ տարբեր չափանիշների։ Հիմնական սոցիալական շերտերը հետևյալն են՝

  1. Տնտեսական շերտեր՝
    • Բարձր եկամուտ ունեցող (օրինակ, միլիարդատերեր, գործարարներ)
    • Միջին խավ (միջին եկամուտ ունեցող մարդիկ, մասնագիտական ոլորտների ներկայացուցիչներ)
    • Անպաշտպան (աղքատ) (նրանք, ովքեր ապրում են կենցաղային նվազագույնից ցածր)
  2. Կրթական շերտեր՝
    • Բարձրագույն կրթություն ունեցող (մանկավարժներ, գիտնականներ)
    • Միջին կրթություն ունեցող (արհեստավորներ, տեխնիկական մասնագետներ)
    • Ամենաքիչ կրթություն ունեցող (առանց մասնագիտական պատրաստվածության մարդիկ)
  3. Որոշակի սոցիալական կարգավիճակ՝
    • Արդարադատության ոլորտի ներկայացուցիչներ (իրավաբաններ, դատավորներ)
    • Սոցիալական ծառայությունների աշխատողներ (սոցիալական աշխատողներ, հոգեբաններ)
  4. Եթնիկ և մշակութային շերտեր՝
    • Ազգային խմբեր (օրինակ, էթնիկական փոքրամասնություններ)
    • Կուլտուրական համայնքներ (մշակութային ավանդույթներ, կրոնական խմբեր)

Այս շերտերը ստեղծում են սոցիալական անհավասարություն, և դրանց միջև հարաբերությունները կարող են ազդել մարդկանց կյանքի որակի, հնարավորությունների և սոցիալական շարժունակության վրա։

3.Համայնքներ

Համայնքները սոցիալական խմբեր են, որոնք ձևավորվում են մարդկանց միջև ընդհանուր հետաքրքրությունների, շահերի, աշխարհայացքների կամ տեղանքի հիման վրա։ Համայնքները կարող են լինել տարբեր տեսակների, որոնցից են՝

  1. Տարածքային համայնքներ՝
    • Երկրում գտնվող համայնքներ (օրինակ, գյուղեր, քաղաքներ)
    • Թաղամասային համայնքներ (նույն թաղամասում բնակվող մարդիկ)
  2. Կուլտուրական համայնքներ՝
    • Ազգային կամ էթնիկ համայնքներ (օրինակ, հայկական համայնքներ այլ երկրներում)
    • Մշակութային խմբեր (այս կամ այն մշակույթին պատկանող մարդիկ)
  3. Հետաքրքրությունների համայնքներ՝
    • Կանանց կամ տղամարդկանց խմբեր (օրինակ, կանանց իրավունքների պաշտպանության կազմակերպություններ)
    • Երիտասարդական կամ տարեցների խմբեր (օրինակ, երիտասարդական կազմակերպություններ)
  4. Գործնական համայնքներ՝
    • Աշխատանքային խմբեր (համագործակցություն տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների միջև)
    • Ակադեմիական համայնքներ (ուսանողներ և դասախոսներ)
  5. Հետազոտական համայնքներ՝
    • Գիտական հետազոտությունների համայնքներ (մասնագետներ, որոնք աշխատում են ընդհանուր թեմաների շուրջ)
    • Ինովացիոն համայնքներ (ստարտափեր, տեխնոլոգիական ընկերություններ)

Այս համայնքները ստեղծում են սոցիալական կապեր, աջակցում միմյանց, փոխանակվում են գիտելիքներով և ապրում են ընդհանուր արժեքներով։

4.Ինչով է պայմանավորված հասարակական խմբերի ձևավորումը

Հասարակական խմբերի ձևավորումը պայմանավորված է մի շարք գործոններով, որոնք կարող են ազդել մարդկանց համագործակցության և միասնականության վրա։ Ահա հիմնական պատճառները.

  1. Հետաքրքրություններ և շահեր՝
    • Մարդկանց միավորում են ընդհանուր շահերը կամ նպատակները, ինչպիսիք են տնտեսական, քաղաքական կամ սոցիալական հարցերը։
  2. Հոգեբանական գործոններ՝
    • Որպեսզի մարդիկ զգան belonging (նվիրվածություն) ու աջակցության կարիք, նրանք հաճախ փորձում են ստեղծել խմբեր, որտեղ կկարողանան միաբանվել։
  3. Կուլտուրական և սոցիալական ֆոն՝
    • Ազգային, կրոնական կամ մշակութային պատկանելիությունը կարող է հանդիսանալ կարևոր գործոն, որը միավորում է մարդկանց։
  4. Տարածական proximity (հնարավորություն)՝
    • Մարդիկ, որոնք ապրում են միմյանց մոտ, ավելի հաճախակի են շփվում ու համագործակցում, ինչը նպաստում է խմբերի ձևավորմանը։
  5. Կրթություն և սոցիալական կարգավիճակ՝
    • Միասնական կրթական ֆոնը կամ սոցիալական կարգավիճակը կարող է միավորել մարդկանց, ովքեր ունեն համանման փորձեր ու նպատակներ։
  6. Երիտասարդության կամ տարեցության հասակը՝
    • Տարիքային տարբերությունները կարող են ստեղծել խմբեր, որոնք կենտրոնանում են հատուկ պահանջների և շահերի շուրջ։
  7. Տեխնոլոգիական զարգացումներ՝
    • Հատկապես սոցիալական ցանցերը և տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս մարդկանց հեշտությամբ գտնել և միանալ իրենց հետաքրքրություններին համապատասխանող խմբերի։

Այս գործոնները փոխկապակցված են և կարող են տարբեր ձևերով ազդել խմբերի ձևավորման գործընթացին:

5.Ինչպե՞ս են համայնքի անդամները լուծում կարևոր խնդիրները

Համայնքի անդամները կարևոր խնդիրները լուծում են տարբեր մեթոդներով, որոնք կարող են ներառել համագործակցություն, քննարկումներ և ստեղծագործական մոտեցումներ։ Ահա որոշ հիմնական եղանակներ.

  1. Համագործակցություն՝
    • Համայնքի անդամները աշխատում են միասին, միավորվելով ընդհանուր նպատակների շուրջ, որպեսզի հասնեն արդյունավետ լուծումների։
  2. Բաց քննարկումներ՝
    • Համայնքի նիստեր կամ հանդիպումներ կազմակերպելով, անդամները կարող են փոխանակվել կարծիքներով, առաջարկություններով և մտահոգություններով։
  3. Անձնական հարաբերություններ՝
    • Խոսակցություններ կամ հանդիպումներ փոքր խմբերով, որտեղ մարդիկ կարող են ավելի ազատ և անկեղծ քննարկել խնդիրները։
  4. Բարեգործական և կամավորական գործունեություն՝
    • Հասարակական խմբեր կամ կազմակերպություններ կարող են կազմակերպել միջոցառումներ, որոնք ուղղված են համայնքի խնդիրների լուծմանը, օրինակ, մաքրման կամ բարեփոխման ծրագրեր։
  5. Նախագծեր և նախաձեռնություններ՝
    • Համայնքի անդամները կարող են մշակել և իրականացնել նախագծեր, որոնք ուղղված են կոնկրետ խնդիրների լուծմանը, ինչպիսիք են կրթական, առողջապահական կամ սոցիալական ծրագրերը։
  6. Աջակցություն պետական կամ մասնավոր կազմակերպություններին՝
    • Համայնքի անդամները կարող են համագործակցել իշխանությունների,NGO-ների կամ այլ կազմակերպությունների հետ, որպեսզի ստանան անհրաժեշտ ռեսուրսներ և աջակցություն։
  7. Միջոցառումներ և արշավներ՝
    • Համայնքի անդամները կարող են կազմակերպել հանրային արշավներ, միջոցառումներ կամ քարոզարշավներ՝ բարձրացնելով հարցը և ներգրավելով ավելի շատ մարդկանց։
  8. Կրթություն և տեղեկացվածություն՝
    • Համայնքի անդամները կարող են միասին աշխատել տեղեկատվություն հավաքելու, տարածելու և կրթելու համար, ինչը կօգնի լուծել խնդիրները ավելի արդյունավետ։

Այս մեթոդները կարող են տարբերակվել համայնքի տիպից, անդամների բազմազանությունից և առկա խնդիրների բնույթից։

Պարապմունք 13

Թեմա՝ Խնդիրների լուծում առաջին աստիճանի հավասարումների համակարգերի օգնությամբ:

Լուծենք հետևյալ խնդիրը՝

Երկու թվերի գումարը 21 է, իսկ տարբերությունը՝ 9: Գտեք այդ թվերը:

Թվերից մեկը նշանակենք x-ով, իսկ մյուսը y-ով և կազմենք երկու անհայտով հավասարումների համակարգը։

{x + y = 21

{x — y = 9

Լուծենք համակարգը գումարման եղանակով՝

2x = 9 + 21

2x=30

x=15

15+y = 21

y= 6

Պատասխան՝ 15, 6:

Առաջադրանքներ։

1․ ա) Մի թիվը 8-ով մեծ է մյուսից: Այդ թվերի գումարը հավասար է 44-ի: Գտնել այդ թվերը:

x+y=44

x-y=8

x=y+8

y+8+y=44

2y=44-8=36

y=18

44-18=26=x

բ) Մի թիվը 13-ով փոքր է մյուսից: Գտեք այդ թվերը, եթե նրանց գումարը 35 է

x+y=35

x-y=13

x=y+13

2y+13=35

y=11

x=24

2․ ա) Երկու թվերի գումարը 19 է, իսկ տարբերությունը՝ 7: Գտնել այդ թվերը:

x+y=19

x-y=7

x=y+7

2y+7=19

y=6

x=13

բ) Երկու թվերի գումարը 23 է, իսկ տարբերությունը՝ 9: Գտնել այդ թվերը:

x+y=23

x-y=9

x=y+9

2y+9=23

y=7

x=16

3․ Մի թիվը 2 անգամ մեծ է մյուսից: Եթե այդ թվերից փոքրը մեծացվի 4 անգամ, իսկ մեծը՝ 2 անգամ, ապա նրանց գումարը հավասար կլինի 44: Գտեք այդ թվերը:

2x+y=

4x+4y=44

x+y=11

4․ 56 սմ պարագծով ուղղանկյան երկու կողմերի տարբերությունը 8 սմ է։ Գտնել ուղղանկյան կողմերը։

x+y=28

x−y=8

18+y=28

y=10

x=18 y=10

5․ Երեք բադ և չորս սագ միասին կշռում են 2կգ 500գ, իսկ չորս բադ և երեք սագ միասին կշռում են 2կգ 400գ։ Որքա՞ն է կշռում 1 սագը և 1 բադը։

3x+4y=2500

4x+3y=2400

6․ Դպրոցականները էքսկուրսիա գնացին: Նրանք վերադարձան այլ ճանապարհով, որ 9 կմ-ով կարճ էր առաջինից: Որքա՞ն է յուրաքանչյուր ճանապարհի երկարությունը, եթե դպրոցականներն ընդամենը անցան 47 կմ:

x+(x−9)=47

2x=47+9

2x=56

x=28

28-9=19

7․ Եռանկյան մեծ կողմը 18 սմ է, իսկ մյուս երկու կողմերի տարբերությունը՝ 6 սմ։ Ինչի՞ են հավասար եռանկյան կողմերը, եթե նրա պարագիծը 42 սմ է

2x+6+18=42

2x+24=42

x=9

9+6=15

9,15,18

Задание 1. Вставьте пропущенные буквы.

Блестеть на солнце, косолапый мишка, угледобывающая отрасль, четко излагать, вырастили заросли, загорать на пляже, маленький росток, газовая горелка, уложить спать ребенка, огонек свечи, прийти на выгулки, красная зарька, касаться вопроса, прикоснуться к стене.

Задание 2. Объясни значение фразеологизма одним словом:

кот наплакал – мало
без году неделя – ново
в двух словах – кратко
в мгновение ока – быстро
во весь голос – громко
во весь дух – быстро
выбиться из сил – устать
делать из мухи слона – преувеличивать



Задание 3. Поставьте глаголы в нужное время.

Ее мама ежедневно ходит на работу.
В прошлом году Маша сдала ЕГЭ по обществознанию на 90 баллов.
Ты будешь читать эту книгу завтра?
Я играю в баскетбол каждый вечер у себя во дворе.
Гости приедут завтра, а ты до сих пор не убралась в комнате.

Задание 4. Прочитайте текст и дайте ответы на вопросы.

Однажды английский писатель Артур Конан Дойль, врач по образованию, приехал в Париж. На вокзале к нему с решительным видом подошел таксист, молча взял его чемодан, сунул в багажник и, лишь сев за руль, осведомился:

— Так куда же вас отвезти, месье Конан Дойл?

— Как, вы знаете меня? — приятно изумился писатель.

— Впервые вижу, — признался шофер.

— Как же тогда узнали кто я?

— Да воспользовавшись описанным вами дедуктивным методом, — гордо произнес таксист. — Во-первых, я прочитал в газетах, что Артур Конан Дойл две недели как находится у нас на отдыхе, во французской Ривьере. Во-вторых, я про себя отметил, что поезд, с которого вы сошли, марсельский. Потом увидел, что у вас загар, который можно приобрести, только побывав на побережье Средиземного моря минимум дней десять. Из того, что у вас на среднем пальце правой руки имеется несмываемое чернильное пятно, заключил, что вы писатель. По манере держаться вы врач, а покрой платья лондонский. Таким образом, сведя все наблюдения воедино, я сказал себе: вот он, Конан Дойл, — прославленный творец великого сыщика Шерлока Холмса! Услышав объяснения таксиста, писатель был потрясен.

— Да вы сами почти Шерлок Холмс! — восторженно воскликнул он, — коли сумели сделать такой вывод по столь незначительным деталям!

— Так-то оно так, — вдруг замялся шофер. — Но я заметил и еще одну небольшую деталь.

-— Это какую же?!

— Ярлык, приклеенный и вашему чемодану. На нем было крупно выведено ваше имя и фамилия!.

вопросы:

  1. Таксист произвел на писателя приятное изумление, вызвав его восторг своими наблюдениями.
  2. Таксист использовал несколько методов дедукции: прочитал в газетах о приезде Конан Дойла, заметил марсельский поезд, загар, чернильное пятно и стиль одежды.
  3. На мысль, что писатель — это Конан Дойл, таксиста натолкнул несмываемое чернильное пятно на среднем пальце правой руки.
  4. Писатель восторженно воскликнул, сравнив таксиста с Шерлоком Холмсом, удивляясь его умению делать выводы.
  5. Ярлык на чемодане подчеркивает комичность ситуации, показывая, что все дедукции таксиста оказались не столь сложными.
  6. Стиль повествования Артура Конан Дойла можно охарактеризовать как остроумный и ироничный, с элементами юмора.
  7. Юмористический элемент в финале заключается в том, что таксист сам назвал ряд своих наблюдений, но фактически использовал ярлык как главный источник информации.

Задание 5. Напишите диалог между вашим героем и таксистом, в котором таксист делает выводы о герое, основываясь на его внешности, поведении и окружении.

Պարապմունք 12

Թեմա՝ Երկու անհայտով երկու գծային հավասարումների համակարգերի լուծման գրաֆիկական եղանակը։

Դիցուք տրված է x և y անհայտներով գծային հավասարումների համակարգ՝

{a1x+b1y+c1=0 a2x+b2y+c2=0

(x;y) թվազույգը կոչվում է համակարգի լուծում, եթե այն բավարարում է համակարգի հավասարումներից յուրաքանչյուրին:

Առաջին աստիճանի գծային հավասարմանը բավարարում են նրա գրաֆիկի՝ ուղիղ գծի վրա գտնվող բոլոր (x;y) կետերը:

Հետևաբար, եթե մենք ուզում ենք, որ բավարարվեն համակարգի երկու գծային հավասարումները միաժամանակ, ուրեմն պետք է փնտրել այնպիսի (x;y) կետեր, որոնք միաժամանակ պատկանում են երկու ուղիղներից յուրաքանչյուրին:

Ուշադրություն

Այսպիսով, համակարգի լուծումները համակարգի հավասարումներով տրվող ուղիղների (գրաֆիկների) ընդհանուր կետերն են:

Օրինակ

1. Լուծենք հետևյալ համակարգը:

{x+2y−5=0, 2x+4y+3=0

x+2y−5=0 հավասարման գրաֆիկն ուղիղ գիծ է: Կառուցենք այդ ուղիղը:  

Գտնենք այս հավասարմանը բավարարող երկու կետ՝

x50
y02,5

xОy հարթության վրա կառուցենք գտնված (5;0) և (0;2.5) կետերը և դրանցով տանենք l1 ուղիղը:

2x+4y+3=0 հավասարման գրաֆիկը ևս ուղիղ գիծ է: 

Գտնենք այս հավասարմանը բավարարող երկու կետ՝

x−1,52,5
y0−2

xОy հարթության վրա կառուցենք գտնված (−1.5;0) և (2.5;−2) կետերը և դրանցով տանենք l2 ուղիղը:

lineara17.png

l1 և l2 ուղիղները զուգահեռ են և չունեն ընդհանուր կետեր:

Պատասխան՝ համակարգը լուծում չունի:   

Օրինակ

2. Լուծենք հետևյալ համակարգը:

{2x−y−5=0,2x+y−7=0

Համակարգի հավասարումները բերենք գծային ֆունկցիայի ընդհանուր տեսքին՝ y=2x−5 և y=−2x+7

y=2x−5 ֆունկցիայի գրաֆիկը ուղիղ գիծ է:

Գտնենք այս հավասարմանը բավարարող երկու կետ՝

x03
y−51

xОy հարթության վրա կառուցենք գտնված (0;−5) և (3;1) կետերը և դրանցով տանենք l1 ուղիղը:

y=−2x+7 ֆունկցիայի գրաֆիկը ուղիղ գիծ է:

Գտնենք այս հավասարմանը բավարարող երկու կետ՝

x01
y75

xОy հարթության վրա կառուցենք գտնված (0;7) և (1;5) կետերը և դրանցով տանենք l2 ուղիղը:

lineara18.png

l1 և l2 ուղիղները հատվում են A կետում, որի կոորդինատները համակարգի միակ լուծումն են:

Պատասխան՝ (3;1)

Օրինակներում կիրառեցինք համակարգերի լուծման գրաֆիկական եղանակը:

Գրաֆիկական եղանակը հուսալի չէ, քանի որ միշտ չի հաջողվում ճշգրիտ գտնել հատման կետի կոորդինատները: Այդ պատճառով, խորհուրդ է տրվում գրաֆիկորեն գտնված կետը տեղադրել համակարգի հավասարումների մեջ և համոզվել, որ դրանք բավարարվում են:

Այսպիսով, գալիս ենք հետևյալ եզրակացություններին:Գծային հավասարումների համակարգը գրաֆիկական եղանակով լուծելու համար անհրաժեշտ է՝

  1. յուրաքանչյուր հավասարումը լուծել y-ի նկատմամբ,
  2. կոորդինատային հարթության վրա կառուցել ստացված հավասարումներին համապատասխանող ուղիղները:

ա Եթե ուղիղները հատվում են, ապա նրանց հատման կետի կոորդինատներից բաղկացած թվազույգը կլինի համակարգի միակ լուծումը:

բ Եթե ուղիղները զուգահեռ լինեն, ապա համակարգը լուծում չունի:

գ Եթե ուղիղները համընկնեն, ապա համակարգն ունի անթիվ բազմությամբ լուծումներ՝ այդ ուղղին պատկանող բոլոր կետերի կոորդինատների թվազույգերը:

Առաջադրանքներ։

1․ Որոշել ֆունկցիայի գրաֆիկի և կոորդինատային առանցքների հատման կետերի կոորդինատաները.

ա) y=2x-7 բ) y=-x-2

2․ Որոշեք ֆունկցիայի գրաֆիկների հատման կետերի կոորդինատները.

ա) y=x+4 և y=3x; բ) y=-2 և y=7x+1;

3․ Համակարգը լուծել գրաֆիկական եղանակով

4․ Հետևյալ համակարգը լուծել գրաֆիկական եղանակով

5․ Գտնել հետևյալ ax+8y=20 հավասարման a գործակիցն այնպես, որ դրա գրաֆիկը անցնի (3;4) կետով:

6․ Նույն կոորդինատական համակարգում կառուցել y=−xևy=3x+4 ֆունկցիաների գրաֆիկները և գտիր հատման կետի կոորդինատները:

Հարավային Եվրոպա

1.Բնութագրեք Հարավային Եվրոպայի աշխարհագրական դիրը, ինչպե՞ս է այն փոխվել ժամանակի ընթացքում:

Հարավային Եվրոպան մի տարածաշրջան է, որը ներառում է այնպիսի երկրներ, ինչպիսիք են Իտալիան, Իսպանիան, Պորտուգալիան, Հունաստանը, ինչպես նաև Ֆրանսիայի հարավային մասերը և այլ երկրներ: Աշխարհագրորեն այս տարածաշրջանը գտնվում է եվրոպական մայրցամաքի հարավում՝ սահմանակից Միջերկրական ծովով, որը կարևոր դեր է խաղում նրա կլիմայական, մշակութային և տնտեսության մեջ։

2.Որո՞նք են Հարավային Եվրոպայի երկրների տնտեսոությունների զարգացած ճյուղերը:

Հարավային Եվրոպայի տնտեսությունները բազմազան են և ներառում են մի քանի հիմնական արդյունաբերություն, որոնցից յուրաքանչյուրը կարևոր դեր է խաղում տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման գործում: Ահա ամենազարգացած արդյունաբերություններից մի քանիսը.

3.Ո՞ր կլիմայական գոտում է գտնվում, նշի՛ առանձնահատկությունները:

Հարավային Եվրոպան հիմնականում գտնվում է միջերկրածովյան կլիմայական գոտում, որը բնութագրվում է մի քանի հիմնական հատկանիշներով.

4.Ի՞նչ գիտես   Վատիկանի մասին:

Վատիկանը, պաշտոնական անվանումով Վատիկանի պետություն, աշխարհում ամենափոքր անկախ պետությունն է, որը գտնվում է Հռոմի կենտրոնում, Իտալիայի մայրաքաղաքում։ Այն հանդիսանում է Ռիմի կաթոլիկ եկեղեցու կենտրոնը և Սուրբ Պապի բնակավայրը։ Ահա մի քանի հիմնական ասպեկտներ Վատիկանի մասին:

Գեոգրաֆիա

  • Աշխարհագրական դիրք: Վատիկանը շրջապատված է Հռոմի քաղաքով և ունի ընդամենը 44 հեկտար տարածք։
  • Նկարագիր: Վատիկանը ունի սեփական պատերով շրջապատված տարածք, որի մեջ գտնվում են եկեղեցիներ, հրապարակներ և վարչական շենքեր։

Պոլիտիկա

  • Հասարակություն: Վատիկանը absolute monarchy (աբսոլուտ մոնարխիա) է, որտեղ Սուրբ Պապը հանդիսանում է պետության ղեկավարը։
  • Կառավարում: Պետությունը ղեկավարվում է Պապի կողմից, ով ունի իր պաշտոնական խորհրդակցական մարմինները։

Մշակույթ և արվեստ

  • Սուրբ Պետրոսի տաճար: Սա ամենահայտնի եկեղեցին է, որը կառուցվել է Սուրբ Պետրոսի գերեզմանին։
  • Սիկստինյան կապելլա: Նշանավոր է իր ֆրեսկաներով, որոնցում է Միքելանջելոյի «Ադամի ստեղծումը»։
  • Վատիկանի թանգարաններ: Ունեն մեծ հավաքածու արվեստի գործերի, պատմական առարկաների և մշակույթի նմուշների։

Դատական և կրոնական նշանակություն

  • Կաթոլիկ եկեղեցու կենտրոն: Վատիկանը հանդիսանում է կաթոլիկ հավատքի ղեկավարությունը և կարևոր վայր է եկեղեցական կարևոր իրադարձությունների համար, ինչպիսիք են կոնկլավները։
  • Որպես կրոնական կենտրոն: Վատիկանը նվիրված է խաղաղության, մարդու իրավունքների և սոցիալական արդարության խթանմանը։

Միջազգային հարաբերություններ

  • Նախկինում անկախություն: Վատիկանը ձեռք է բերել անկախություն 1929 թվականին Լատերանի համաձայնագրերով։
  • Դիվանագիտական կապեր: Վատիկան ունի դիվանագիտական հարաբերություններ շատ երկրների հետ և ակտիվ է միջազգային քաղաքականության մեջ։

Առանձնահատկություններ

  • Բանակի բացակայություն: Վատիկանը չունի իր բանակը, անվտանգության ապահովումը գծում է Շվեյցարական գվարդիան։
  • Լեզու: Օրինակային լեզուն լատիներենն է, սակայն իտալերենն առավել տարածված է։

Վատիկանն ունի իր ուրույն դիրքը և նշանակությունը աշխարհում՝ մշակութային, կրոնական և քաղաքական ասպարեզներում։

5.Պատմի՛ր  Հարավային Եվրոպայի բնակչության մասին:

Հարավային Եվրոպայի բնակչությունը բազմազան է, և այն ներառում է տարբեր ազգություններ, մշակույթներ և լեզուներ։ Այս տարածաշրջանում են գտնվում երկրներ, ինչպիսիք են Իտալիան, Իսպանիան, Պորտուգալիան, Գերմանիայի հարավային մասը, Հունաստանը և այլ երկրներ։