Սեպտեմբերի 29-ից հոկտեմբերի 3

Առաջին մակարդակ

1.Ի՞նչ է ինդեքսը և ե՞րբ է օգտագործվում (պատասխանը պարզաբանե՛ք երկու օրինակով):

Ինդեքս նշանակում է ցուցիչ։ Օգտագործվում է՝

  1. Մաթեմատիկայում – տարբերելու համար նույն անունով թվերը կամ տարրերը։
    Օր.՝ a1,a2,a3a_1, a_2, a_3a1​,a2​,a3​ (հաջորդականության անդամներ)։
  2. Գրքերում – բառերի կամ անունների ցուցակ, որը ցույց է տալիս էջերը։
    Օր.՝ Հայաստան – էջ 25, 48։

2. Ի՞նչ տեղեկություններ է «հաղորդում» քիմիական բանաձևը նյութի վերաբերյալ:

Նյութի բաղադրությունը՝ ինչ ատոմներից է կազմված։

Ատոմների հարաբերական քանակը՝ յուրաքանչյուր տարրի քանի ատոմ կա։

3. Կարդացե՛ք քիմիական բանաձևերն ու շարադրե՛ք այն տեղեկությունները, որոնք մատուցում են այդ բանաձևերը.

ш) MgO — Մագնեսիում թթվածին1

բ) HNO3 — ջրածին, ազոտ, թթվածին3

գ)Na2CO3 — նատրիում2, ածխածին, թթվածին3

դ) Al2O3 — այլումին2, թթվածին3

  1. Սեկնաբանե՛ք հետևյալ գրառումները.

6F — 6 հատ ֆտոր

2F — 2 հատ ֆտոր

F2 — ֆտորի մոլեկուլ

5H — 5 հատ հաշ

2H₂- 2 հատ ջրացնի մոլեկուլ

H2 — 2 հատ հաշ

  1. Գրե՛ք այն նյութերի քիմիական բանաձևերը, որոնց մոլեկուլները կազմված են.

ա) ազոտի մեկ և թթվածնի երկու ատոմից — No2

բ) ջրածնի երկու և ծծմբի մեկ ատոմից — H2S

գ) ածխածնի մեկ ու քլորի չորս ատոմից — CCl4

Воробей

Автор, возвращаясь с охоты шёл по аллее с собакой Вдруг собака начала красться словно учуяла добычу Автор посмотрел вперёд и увидел маленького беспомощного воробья который выпал из гнезда Собака медленно приближалась к нему

В этот момент с дерева сорвался другой воробей, старый и черногрудый и упал прямо перед собачьей мордой Он был взъерошен и дрожал от страха, но с отчаянным писком прыгал в сторону собаки защищая своего птенца Он жертвовал собой не обращая внимания на ужас который испытывал перед огромным чудовищем Сила родительской любви оказалась сильнее страха

Собака, по кличке Трезор отступила, словно признав эту силу Автор отозвал её и ушёл испытывая благоговение Он не смеялся, а восхищался смелостью маленькой птицы Автор размышлял о том, что любовь сильнее смерти и страха смерти и только она поддерживает и движет жизнь

Գործնական աշխատանք․24․09

1․ Լրացնել բաց թողնված տառերը:


Նա նստեց առափնյա մի նստարանի վրա հոգնած ոչ թե գիշերվա անքնությունից կամ ավելից ըմպելիքներից, այլ հոգեկան տառապանքներից: Ամենուրեք, ուր նայում էր, հայացքի առջև երևում էին մի զույգ անմեղ աչքեր: Ո՛չ, ինքը երբևիցե նրանց չի ձգի ճակատագրի քմահաճույքին, երբեք չի բաժանվի նրանցից ո՛չ հանուն հայրական անեծքի, ո՛չ հասարակական արհամարհանքի: Սաբատին մտքերից կտրեց այն կողմից լսվող բոժոժների ձայնը: Ուղտերի քարավանը բարձրանում էր դեպի ավազոտ լեռները, դեպի նավթից ու շոգուց զերծ բնությունը: Նայելով բիբլիական կենդանիներին մարդը կարծում է, թե գտնվում է հինավուրց, անաղարտ մի ուրիշ աշխարհում: Այնինչ ձախ կողմում՝ ջրերի վրա, օրորվում են շոգենավերը, կայծկլտում էլեկտրական լամպերը: Շուրջբոլորը սփռված է շոգու և երկաթի գոռոզ թագավորությունը: Նավաստիները ժրաջանջանջրեն լվանում են նավերի տախտակամածները՝ երգելով այն առողջ, առնական ձայնով, որի մեջ զգացվում է ջրերի տարերային զորությունը:

2․Վանկատել և բոլոր հնարավոր ձևերով տողադարձել հետևյալ բառերը՝ երաժշտական, անկյուն, Մկրտիչ, ակնդետ, լեռնաբնակ, հեղաշրջում, Ստեփան, գերբնական, փայլփլուն, հետաքրքրվել:


Երաժշտական

Վանկատում. ե-րա-ժըշ-տա-կան
Տողադարձ.
երա-ժշտական
երաժշ-տական
երաժշտա-կան


Անկյուն

Վանկատում. ան-կյուն

Տողադարձ.
ան-կյուն

Մկրտիչ

Վանկատում. Մ-կր-տիչ

Տողադարձ.
Մկր-տիչ


Ակնդետ

Վանկատում. ա-կըն-դետ

Տողադարձ.
ակըն-դետ

Լեռնաբնակ

Վանկատում. լեռ-նա-բնակ

Տողադարձ.
լեռնա-բնակ

Հեղաշրջում

Վանկատում. հե-ղա-շր-ջում

Տողադարձ.
հեղա-շրջում

Ստեփան

Վանկատում. Ս-տե-փան

Տողադարձ.
Ստե-փան

Գերբնական

Վանկատում. գեր-բնա-կան

Տողադարձ.
գերբնա-կան

Փայլփլուն

Վանկատում. փայլ-փլուն

Տողադարձ.
փայլ-փլուն

Հետաքրքրվել

Վանկատում. հե-տա-քր-քըր-վել

Տողադարձ.
հետա-քրքրվել
հետաքր-քրվել
հետաքրքր-վել

3․Գրել մեկ բառով՝ կատակ անել, բարև տալ, գլխի ընկնել, ձեռ առնել, սիրտ տալ, կարգի բերել, վայր բերել:


Կատակ անել — կատակել

Բարև տալ — բարևել

Գլխի ընկնել — հասկանալ

Ձեռ առնել — ծաղրել

Սիրտ տալ — քաջալերել

Կարգի բերել — կարգավորել

Վայր բերել — իջեցնել

4․Արտագրել տրված նախադասությունները՝ ընդգծված բառերի կողքին փակագծում գրելով համապատասխան հարցը:

ղավնիներն ու ճնճղուկները աշխուժորեն (ինչպե՞ս) թռչկոտում են այս ու այն կողմ իրենց համար կեր որոնելու։
Աստղերը հետզհետե (ե՞րբ) կորցնում են իրենց փայլը։
Թերակղզու հետևից բարձրանում է բոսորագույն (ինչպիսի՞) արեգակը։

5․Շարունակել պատմությունը 10-12 նախադասությամբ։

Մաշտոցի անունը կրող պողոտայի վերջում բարձունքի վրա, կանգնած է ուշագրավ մի շինություն կերտված մոխրակապտավուն բազալտից: Դա Երևանի Մատենադարանն է…

որը ոչ միայն թանգարան է, այլև հայ մտքի և մշակույթի ամենամեծ պահոցը: Նրա հսկայական դռները կարծես բացվում են դեպի անցյալ, ուր պահպանվում են հազարամյա ձեռագրերը: Յուրաքանչյուր մագաղաթյա թերթ, յուրաքանչյուր նկարազարդում պատմում է հայ ժողովրդի դարավոր ուղու, նրա տառապանքների, հաղթանակների և անկոտրում ոգու մասին:

Մատենադարանի պատերն արձագանքում են Գրիգոր Նարեկացու աղոթքներին, Խորենացու պատմություններին և հազարավոր անանուն գրիչների անձնվեր աշխատանքին: Այնտեղ պահպանվող գանձերը լուռ վկայում են, թե ինչպես են հայերը, անգամ ամենադժվարին ժամանակներում, կարողացել պահպանել իրենց ինքնությունը և հավատը: Երբ քայլում ես նրա սրահներով, զգում ես քո կապը հայրենիքի և նախնիների հետ: Դա մի տեղ է, որտեղ անցյալը, ներկան և ապագան միահյուսվում են՝ հիշեցնելով, որ մենք ժառանգներն ենք մի հզոր և իմաստուն ազգի:

Պարապմունք 2

Թեմա՝ Թվային արտահայտություններ և նրանց արտադրյալի նշանը։

Թվային արտահայտություն կոչվում է իմաստալից կազմված ցանկացած գրառում՝ թվերի, թվաբանական գործողությունների և փակագծերի մասնակցությամբ:

Օրինակ 1.

3+5⋅(7−4)-ը թվային արտահայտություն է:

3+:−5-ը թվային արտահայտություն չէ, այլ սիմվոլների իմաստազուրկ հավաքածու:

Որոշել թվի նշանը՝ նշանակում է պարզել՝ այն դրակա՞ն է, բացասակա՞ն, թե՞ հավասար է 0-ի։ Արտահայտության նշան ասելով՝ նկատի ունենք այդ արտահայտության արժեքի նշանը։ Օրինակ՝ 3⋅(−5) արտահայտությունը բացասական է, իսկ (−2)⋅(−8)-ը՝ դրական։ Դրական կամ բացասական արտահայտությունը բացասական թվով բազմապատկելիս նշանը փոխվում է հակադիրի։։ Երկու
անգամ բացասական թվով բազմապատկելով՝ արտահայտության նշանը չի փոխվում։ ։ Դրա շնորհիվ կարող ենք հեշտությամբ պարզել թվերի արտադրյալի նշանը.
• Թվերի արտադրյալը զրո է, եթե արտադրիչներից գոնե մեկը
հավասար է զրոյի։
• 0-ից տարբեր թվերի արտադրյալը դրական է, եթե բացասական
արտադրիչների քանակը զույգ է։
• 0-ից տարբեր թվերի արտադրյալը բացասական է, եթե
բացասական արտադրիչների քանակը կենտ է

Օրինակ՝ Պարզենք (−6) ⋅ (−7) ⋅ 5 ⋅ (−√2 ) արտահայտության նշանը։
Լուծում։ Չորս արտադրիչից երեքը բացասական են, իսկ մեկը՝ դրական։ Քանի որ երեքը կենտ է, ուրեմն արտահայտության արժեքը բացասական է։

Առաջադրանքներ

1․ Պարզել արտահայտության նշանը․

ա) 4 ⋅ (−17) ⋅ (−1),
Պատասխան՝ դրական (+)
բ) (−6) ⋅ (−7) ⋅ (−6) ⋅ √5 ,
Պատասխան՝ բացասական (−)
գ) (−1) ⋅ (−2) ⋅ (−3) ⋅ 4),
Պատասխան՝ բացասական (−)
դ) 3 ⋅ (−5) ⋅ 7 ⋅ (−8),
Պատասխան՝ դրական (+)
ե) (−3) ⋅ (−6) ⋅ (−√3 ),
Պատասխան՝ բացասական (−)
զ) (−25) ⋅ 31 ⋅ (−75)։
Պատասխան՝ դրական (+)
2․ Դրակա՞ն, թե՞ բացասական է արտահայտության արժեքը․
ա) (−33)5,
բացասական
բ) (− 33)2,
դրական
գ) (−8)32,
դրական
դ) (−8)4,
դրական
ե) ((−3)2)7,
դրական
զ) ((−3)3)5,
բացասական
է) ((−7) ⋅ (−9))2,
դրական
ը) ((−4) ⋅ (−6))2:
դրական

3․ Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը, երբ x = 4 և x = −5․
ա) x− 6,
x=4 → 42−6=16−6=104^2 — 6 = 16 — 6 = 1042−6=16−6=10
x=−5x=-5x=−5 → (−5)2−6=25−6=19(-5)^2 — 6 = 25 — 6 = 19(−5)2−6=25−6=19
բ) x3,
x=4x=4x=4 → 43=644^3 = 6443=64
x=−5x=-5x=−5 → (−5)3=−125(-5)^3 = -125(−5)3=−125
գ) x3 − 200,
x=4x=4x=4 → 64−200=−13664 — 200 = -13664−200=−136
x=−5x=-5x=−5 → −125−200=−325-125 — 200 = -325−125−200=−325
դ) x + 3!,
x=4x=4x=4 → 4+6=104 + 6 = 104+6=10
x=−5x=-5x=−5 → −5+6=1-5 + 6 = 1−5+6=1
ե) x2 + x,
x=4x=4x=4 → 16+4=2016 + 4 = 2016+4=20
x=−5x=-5x=−5 → 25−5=2025 — 5 = 2025−5=20
զ) (x + 5)(x − 5),
x=4x=4x=4 → (4+5)(4−5)=9⋅(−1)=−9(4+5)(4-5) = 9 : (-1) = -9(4+5)(4−5)=9⋅(−1)=−9
x=−5x=-5x=−5 → (−5+5)(−5−5)=0⋅(−10)=0(-5+5)(-5-5) = 0 \: (-10) = 0(−5+5)(−5−5)=0⋅(−10)=0

է) (x + 2)(x + 4),
x=4x=4x=4 → (4+2)(4+4)=6⋅8=48(4+2)(4+4) = 6 : 8 = 48(4+2)(4+4)=6⋅8=48
x=−5x=-5x=−5 → (−5+2)(−5+4)=(−3)(−1)=3(-5+2)(-5+4) = (-3)(-1) = 3(−5+2)(−5+4)=(−3)(−1)=3

4․ Պարզե՛ք արտադրյալի նշանը
ա) (−1) ⋅ (−2) ⋅ …⋅ (−20),
Այստեղ ունենք բոլոր թվերը −1,−2,−3,…,−20-1, -2, -3, \ldots, -20−1,−2,−3,…,−20։
Ընդամենը 20 հատ բացասական գործոն։
Երբ բացասական գործոնների քանակը զույգ է, արտադրյալը դրական է։

բ) (−1) ⋅ (−3) ⋅ (−5) ⋅ …⋅ (−15)
Այստեղ են միայն կենտ բացասական թվերը մինչև −15-15−15։

Դրանք են՝ −1,−3,−5,−7,−9,−11,−13,−15-1, -3, -5, -7, -9, -11, -13, -15−1,−3,−5,−7,−9,−11,−13,−15։
Ընդամենը 8 գործոն։
8-ը զույգ է → արտադրյալը դրական։

5. Գտնել A և B բազմությունների միավորումն ու հատումը.
ա) A = [−3, 5), B = (1, 8),

Միավորում A∪BA \cup BA∪B: սկսում ենք −3-3−3-ից, վերջանում 8-ում → [−3,8)[-3, 8)[−3,8)։

Հատում A∩BA \cap BA∩B: ընդհանուր հատվածը՝ (1,5)(1, 5)(1,5)։

բ) A = [4, 9], B = (6, 8),

Միավորում A∪B=[4,9]A \cup B = [4, 9]A∪B=[4,9], որովհետև BBB-ն ամբողջությամբ մտնում է AAA-ի մեջ։

Հատում A∩B=(6,8)A \cap B = (6, 8)A∩B=(6,8)։

գ) A = [1, 4] ∪ [6, 9], B = (2, 7),
Միավորում A∪BA \cup BA∪B:
[1,4]∪(2,7)∪[6,9]=[1,9][1, 4] \cup (2, 7) \cup [6, 9] = [1, 9][1,4]∪(2,7)∪[6,9]=[1,9]։

Հատում A∩BA \cap BA∩B:

[6,9]∩(2,7)=[6,7)[6, 9] \cap (2, 7) = [6, 7)[6,9]∩(2,7)=[6,7)
→ (2,4]∪[6,7)(2, 4] \cup [6, 7)(2,4]∪[6,7)։

[1,4]∩(2,7)=(2,4][1, 4] \cap (2, 7) = (2, 4][1,4]∩(2,7)=(2,4]

դ) A = (1, 3) ∪ {5}, B = [3, 5),

Միավորում A∪B=(1,3)∪[3,5)∪{5}=(1,5]A \cup B = (1, 3) \cup [3, 5) \cup \{5\} = (1, 5]A∪B=(1,3)∪[3,5)∪{5}=(1,5]։

Հատում A∩BA \cap BA∩B:

  • (1,3)∩[3,5)=∅(1, 3) \cap [3, 5) = ∅(1,3)∩[3,5)=∅
  • {5}∩[3,5)=∅\{5\} \cap [3, 5) = ∅{5}∩[3,5)=∅
    → ∅։

ե) A = {1, 3, 5, 6}, B = [3, 5),

  • B=[3,5)={x∣3≤x<5}B = [3, 5) = \{x \mid 3 \le x < 5\}B=[3,5)={x∣3≤x<5}։
  • Միավորում A∪B={1,3,5,6}∪[3,5)={1,6}∪[3,5)A \cup B = \{1, 3, 5, 6\} \cup [3, 5) = \{1, 6\} \cup [3, 5)A∪B={1,3,5,6}∪[3,5)={1,6}∪[3,5)։
  • Հատում A∩B={3}A \cap B = \{3\}A∩B={3}։

զ) A = (−∞, 4), B = [4, +∞):

Միավորում A∪B=(−∞,+∞)A \cup B = (-\infty, +\infty)A∪B=(−∞,+∞) (ամբողջ R-ը)։

Հատում A∩B=∅A \cap B = ∅A∩B=∅, քանի որ առաջինը բացվում է 4-ի առաջ, երկրորդը սկսվում է 4-ից։

Պարապմունք 1

Կրկնողություն

1․ Նշեք չորս թիվ, որոնք լինեն՝ ա) բնական, բ)բացասական, գ) ամբողջ, դ) զույգ

Բնական թիվ: Օրինակ՝ 1, 5, 12, 100։ Դրանք հաշվելու համար օգտագործվող թվերն են։

Բացասական թիվ: Օրինակ՝ -3, -10, -55, -200։ Դրանք զրոյից փոքր թվերն են։

Ամբողջ թիվ: ին օրինակ՝ -7, 0, 8, 15։ Դրանք ներառում են բոլոր բնական թվերը, նրանց հակադիրները և զրոն։

Զույգ թիվ: Օրինակ՝ 2, 8, 24, 96։ Դրանք այն թվերն են, որոնք բաժանվում են 2-ի՝ առանց մնացորդի։

 2․ Գտնել  տրված արտահայտության արժեքը՝ 

ա) n−7⋅ n−3 
Հիմքերը նույնն են, ցուցիչները գումարվում են. (−7)+(−3)=−10

Պատասխան՝ n−10
բ) a-5 ։ a6 
Հիմքերը նույնն են, ցուցիչները հանվում են: (−5)−6=−11

Պատասխան՝ a−11
գ) b-8 ⋅ b9 
Հիմքերը նույնն են, ցուցիչները գումարվում են: (−8)+9=1

Պատասխան՝ b1=b
դ) m-6 ⋅ m6

Հիմքերը նույնն են, ցուցիչները գումարվում են: (−6)+6=0

Պատասխան՝ m0=1 (Ցանկացած թվի 0 աստիճանը հավասար է 1-ի)

3․ Տրված թվերը կլորացնելով 0,1 ճշտությամբ` գտնել նրանց մոտավոր գումարը.

ա) 3,2878+0,1235

3,2878≈3,3
0,1235≈0,1
Մոտավոր գումարը՝ 3,3+0,1=3,4

բ) 0,10011…+0,243

0,10011…≈0,1
0,243≈0,2
Մոտավոր գումարը՝ 0,1+0,2=0,3

գ) −1,236+2,555

−1,236≈−1,2
2,555≈2,6
Մոտավոր գումարը՝ −1,2+2,6=1,4

4․ Նշել մի որևէ թիվ, որը գտնվում է տրված թվերի միջև  

    ա) a=1,16 և b=1,17 միջև

Այս երկու թվերի միջև կան անվերջ թվեր։ Օրինակ՝ 1,165
Որպեսզի ավելի հեշտ գտնեք, կարող եք երկու թվերի վերջում ավելացնել զրոներ և դիտարկել նրանց միջև ընկած թիվը։ Օրինակ՝ 1,160 և 1,170-ի միջև։ 

բ) a=6,57 և b=6,(57) միջև

  • 6,57 թիվը կարելի է գրել որպես 6,5700…
  • 6,(57) թիվը նշանակում է 6,575757…
  • Այս երկու թվերի միջև ընկած է, օրինակ՝ 6,572 կամ 6,575։

Այս երկու թվերի միջև կան անվերջ թվեր։ Օրինակ՝ 1,165։

5․ 7-ից մինչև 268 բնական թվերի մեջ 15-ի բազմապատիկ քանի՞ թիվ կա։

17−0=17

Պատասխան՝ 17։

6․ Գտնել 24-ի պարզ բաժանարների քանակը։

24=2⋅12

12=2⋅6

6=2⋅3

Այսպիսով՝ 24=2⋅2⋅2⋅3=23⋅3

7․ Գտնել 35-ի բոլոր բաժանարարների գումարը։

  • 35:1=35
  • 35:5=7
  • 35:7=5
  • 35:35=1

35-ի բոլոր բաժանարարներն են՝ 1, 5, 7, 35։

Դրանց գումարը՝ 1+5+7+35=48։

Պարապմունք 1

Կրկնողություն

1․ Գտնել ուղղանկյան մակերեսը, եթե նրա կողմերը հավասար են a=5 սմ, b=6սմ։

S=5*6=30

2․ Քառակուսու կողմը 25 սմ է: Գտնել նրա մակերեսը:

S=252=625

3․ Եռանկյան կողմերից մեկը 15 սմ է, իսկ եռանկյան մակերեսը՝ 180 սմ2 է։ Գտնել տրված կողմին տարված բարձրությունը։

h=180/15=12

4․ Որքա՞ն է ներգծյալ անկյունը, որը հենված է 260° աստիճանային չափով աղեղի վրա:

260°/2=130° 

5․ Որքա՞ն է կենտրոնային անկյունը, եթե նրան համապատասխանող ներգծյալ անկյունը 56° է:

2*25=112° 

6․ Խորանարդի նիստերից մեկի պարագիծը 20 սմ է։ Գտնել խորանարդի լրիվ մակերևույթի մակերեսը։

4*a=20
a=20/4=5սմ
6*52=6*25=150 սմ2

7․ Ուղղանկյունանիստի չափումներն են ՝ 2 սմ, 3 սմ և 4 սմ։ Գտնել ուղղանկյունանիստի ծավալը։

V=2*3*4=24 սմ3

Ամառային ճամբար Ամփոփում

Մեր կրթահամալիրում չորորդ ուսումնական շրջանը դա ամառային ուսումնական ճամբարն է։ Ես շատ եմ սիրուն ամառային ճամնարը։ Ես ընտրել եմ Ռինա Շագինյանի ջոկատը։ Ճամբարային օր սկսվում է ընդհանուր պարապունքով, ըստ օրակարգի։ Մեր ճամբարային նախագիծն է՝ «Մշակույթի պահպանման» նախագիծ։ Մենք խոսել ենք հայկական ավանդական արհեստի տեսակների մասին, օրինակ՝ գորգագործություն․ խաչքարեր, ժողովրդական երաժտություն։ Ուսումնասիրել ենք պատմությունը, նշանակությունը։ Ես ուսումնասիրել եմ տեղեկություններ  թզբեխի մասին։ «Մշակույթի պահպանման» նախագծի շրջանակում այցելել ենք Ժողվրդական արվեստների թանգարան։ Հայաստանում Վրաստանի դեսպանատան հրավերով մասնակցել եմ «Էրիսիոնի»՝ Վրաստանի ժողովրդական երգի և պարի պետական ակադեմիական անսամբլի ելույթին։

Ճամբարի ընթացքում ունեցել ենք տարբեր հետաքրքիր դասընթացներ՝ ընկեր Սարգիսի մոտ մաթեմ ա.բ-ի, մասնաքցել ենք տարբեր մարզաձևերի՝ ֆուդբոլ, վոլեյբոլ, վարել ենք հեձանիվ, խախացել ենք տարբեր խաղեր այս տարվա ամառային ճամբար շատ հետաքրքիր էր։

Մեր ժառանգությունը, մեր ապագան։ Մշակույթի պահպանման նախագիծ

Տերողորմյա, համրիչ կամ թազբեհ, ժապավեն կամ թել, որի վրա հերթականությամբ գնդեր են հավաքված։ Բազմաթիվ կրոններում (բուդդիզմ, քրիստոնեություն, իսլամ, հինդուիզմ) օգտագործվում է մանթրաների, աղոթքների կամ այլազան կրոնական գործողությունների հաշվման, ռիթմի պահպանման, կենտրոնացման և այլ նպատակներով։ Տերողորմյաները օգտագործվում են նաև բանտերում՝ կալանավորների կողմից։

Գործնական քերականություն․ 02․04

1․ Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:

Մտքի ծովն ընկնել – Նա երկար ժամանակ մտքի ծովն էր ընկել՝ փորձելով լուծում գտնել։

Լեզուն փակ պահել – Նույնիսկ քննության ժամանակ նա կարողացավ լեզուն փակ պահել և ոչինչ չհայտնել։

Հինգ մատի պես գիտենալ – Նա իր քաղաքի բոլոր փողոցները հինգ մատի պես գիտի։

Թևերը ծալած նստել – Բոլորը աշխատում էին, իսկ նա թևերը ծալած նստել էր։

Էժան պրծնել – Վթարի ժամանակ միայն փոքր քերծվածք ստացավ՝ կարելի է ասել՝ էժան պրծավ։

Արցունքները կուլ տալ – Նա միայնակ նստեց ու արցունքները կուլ տվեց։

2. Տրված արտահայտություններից  յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն կազմի՛ր` դրանք գործածելով

Լեզուն չորանալ

ա) Ամբողջ օրը խոսելուց հետո լեզուն չորացել էր։
բ) Նրա մոտ քննության ժամանակ լեզուն չորացավ ու չկարողացավ խոսել։

Ջուրը չտեսած՝ բոբիկանալ

ա) Երեխան ջուրը չտեսած՝ բոբիկ էր դուրս եկել լողավազան։
բ) Նոր աշխատանքին դեռ չսկսած՝ արդեն բոբիկացել էր՝ մեծ պարտականություն ստանձնելով։

Ականջին հասնել

ա) Նրա բարձր ձայնը բոլորի ականջին հասավ։
բ) Այդ լուրն ի վերջո նրա ականջին հասավ։

Լեզուն չորանալ, ջուրը չտեսած`բոբիկանալ, ականջին հասնել:

3. Տրված արտահայտություններից  յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն կազմի՛ր` դրանք գործածելով

Իր մետրով չափել

ա) Նա ճշգրտորեն իր մետրով չափեց կտորը։
բ) Նա բոլորին իր մետրով է չափում՝ առանց հաշվի առնելու տարբերությունները։

Մազից կախված

ա) Նրա մազից մի փոքր խճճված էր։
բ) Նրա ճակատագիրը մազից կախված էր՝ փոքր սխալը կարող էր ճակատագրական լինել։

Այծերը գալ

ա) Դաշտում այծերը եկան ու սկսեցին արածել։
բ) Տեսավ, որ բոլոր այծերը եկել են՝ գործը փչացել է։

Հացը ցամաք ուտել

ա) Նա հացը առանց ջրի՝ լրիվ ցամաք ուտեց։
բ) Մեծ դժվարությամբ է ապրում՝ հացը ցամաք ուտում է։

Իր մետրով չափել, մազից կախված, այծերը գալ, հացը ցամաք ուտել:

4. Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր տեքստի ոճին հարմար հոմանիշ բառերով:

Մեր նախնիները երևի շատ դառը փորձերից այն համոզման էին եկել, որ ձուկ ուտելիս չի կարելի երկաթե դանակ գործածել: Այդ կանոնը բանի տեղ չդնող մարդիկ անկողին էին ընկնում ու նույնիսկ հոգին փչում: Հիմա արդեն գլխի ենք ընկել, թե ինչից էր  դա. երկաթը հեշտ քայքայվող սպիտակուցների հետ (ձկան մսի մեջ շատ կա) ռեակցիայի մեջ է մտնում, որի հետևանքով առաջ է գալիս թունավոր նյութ:

Այսօր արդեն կենցաղում երկաթե դանակ չի օգտագործվում. Ադամի տարվանից ստեղծվել է չժանգոտվող պողպատը, որը կարելի է առանց ահ ու դողի օգտազործել: Բայց գյուտն ուշացել էր. սովորությունն իր գործն արել էր: Հիմա ընդհանուր կարծիքն այն է, որ ձուկը դանակով ուտել չի կարելի:

Մեր նախնիները երևի շատ դառը փորձերից այն համոզման էին եկել, որ ձուկ ուտելիս չի կարելի երկաթե դանակ գործածել։ Այդ կանոնը անտեսող մարդիկ անկողին էին ընկնում ու նույնիսկ մահանում էին։ Հիմա արդեն հասկացանք, թե ինչից էր դա. երկաթը հեշտ քայքայվող սպիտակուցների հետ ռեակցիայի մեջ է մտնում, որի հետևանքով ստեղծվում է թունավոր նյութ։

Այսօր արդեն կենցաղում երկաթե դանակ չի օգտագործվում։ Շատ վաղուց ստեղծվել է չժանգոտվող պողպատը, որը կարելի է առանց վախով օգտագործել։ Բայց գյուտն ուշացել էր։ Սովորությունը ազդել էր։ Հիմա ընդհանուր կարծիքն այն է, որ ձուկը դանակով ուտել չի կարելի։

5․ Տրված բառերը բաժանի՛ր բառակազմական բաղադրիչների (արմատների և ածանցների): Ինչպիսի՞ բառեր են հավաքված բառաշարքերից  յուրաքանչյուրում:

Ա. (արմատ + ածանց)

Թվական – թիվ +ական

Պատմություն – պատմ +ություն

Աղյուսակ – աղյուս +ակ

Գրիչ – գր +իչ

Ազդեցություն – ազդ +եց +ություն

Խորություն – խոր +ություն

Ընդհանուր՝ ածանցով գոյականներ։

Բ. (բաղադրյալ բառեր)

Արևելք – արև + ելք

Արևմուտք – արև + մուտք

Կենսագիր – կենս + գր (կյանքի մասին գրող)

Օտարամուտ – օտար + մուտք

Ծովագնաց – ծով + գնաց

Ինքնատիպ – ինքն + տիպ

Ընդհանուր՝ բարդ բառեր՝ բաղադրյալ։

Գ. (արմատ + ածանց կամ բազմաբաղադրիչ)

Բազմատեսակություն – բազմ + տեսակ +ություն

Արևելյան – արև + ելք + յան

Կենսագրություն – կենս + գր +ություն

Արևադարձային – արև + դարձ + ային

Անուշահոտություն – անուշ + հոտ +ություն

6 .Տրված բառերից առանձնացրու այն արմատները, որոնք
 ա) Հնչյունափոխված

Զուգել – զուգ (հնչյունափոխված ձև՝ «զույգ»-ից)

Լուսավոր – լույս → լուս

Ջրամբար – ջուր → ջր

Լճափ – լիճ → լճ

Շինության – շինել → շին

Հանգստություն – հանգչել → հանգստ

Չվերթ – չվել → չվ

Գնել – գին → գն

բ) Միայնակ չգործածվող արմատներ

Փառամոլ – մոլ

Խորաքնին – քնին

Հետախույզ – խույզ

Մեծասքանչ – սքանչ

Զորասյուն – սյուն (սրա դեպքում որոշման հարց կա, բայց որպես բարդ բառի բաղադրիչ՝ առանձին քիչ է գործածվում)

Զբոսանավ – նավ (սա գործածվում է)

Կենտրոնախույս – խույս

Ճյուղակոտոր – կոտոր

7․ Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով` ստացի՛ր նոր բաղադրյալ բառեր:

ԱգեվազԽոտեվազ

ԿակղամորթԽեցիամորթ

ՄարտունակԽոսունակ

ԱրծճապատՈսկեպատ

ՄեծասքանչՓոքրասքանչ

ՀողածինԱրյունածին

ՓառամոլԳաղափարամոլ

ԱտոմակայանՋերմակայան

8. Տրված բարդ բառերի վերջին արմատները փոխելով` ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:

ՀեռախոսՀեռադիտակ

ՀանրածանոթՀանրահավաք

ՁյունածածկՁյունաբուք

ԵրկրագունդԵրկրաշարժ

ԿենսակերպԿենսաբանություն

ՀնավանդՀնատուն

ՄտահոգՄտահղացում

ԲարենպաստԲարեգութ

ԱկնթարթԱկնկալում

ԼուսանցքԼուսարձակ

Վիլյամ Սարոյան, «Գնացքները». 15.04

Նա այդպես ժամերով կանգնում էր պատուհանի առջև և մոռացած ամեն ինչ, ավելի շուտ քնատ, քան արթուն, նայում էր անթարթ, սևեռուն հայացքով։ Նրան հանգիստ չէր տալիս անտնության զգացումը, իսկ սեփական տանը լինելու փաստն ավելի էր շեշտում այն։ Այդ տանը աշխարհ էր եկել և ապրել իր կյանքի առաջին տասնյոթ տարիները։
Հունիսից մինչև սեպտեմբեր, արդեն չորս ամիս, տանն էր, բայց դարձյալ անտուն էր զգում իրեն, չնայած հիանալի ամառային եղանակին, վաղուց ծանոթ վայրերին, ծերացած, բայց միշտ անփոփոխ ու հարազատ դեմքերին, ամառային հրաշք երկնքին և ամառային բույրերին, որ առաջին իսկ շնչից զվարթացնում էին ու խտտում հոգին, չնայած անհեթեթ քաղաքի անհեթեթ ձայներին, խղճուկ պուրակների շատրվաններին, չնայած առավոտի, կեսօրվա և իրիկնային քաղաքի խժբժոցին, որը հետո կամաց-կամաց մարում էր, և փողոցները դառնում էին սառն ու ամայի։
Եվ նա շարունակ անտուն էր զգում իրեն՝ չնայած այդ քաոսային և երբեմն էլ ծիծաղելի տունն ամեն վայրկյան կողքին էր, իր հետ։ Անհրապույր շրջապատն ավելի էր խորացնում նրա ներքին տագնապը, և մի երազային, սառն անտարբերություն ու անկարողություն էր արթնանում հոգում։

Տղան օտարությունից տուն էր վերադարձել և նորից երեխա դարձել, բացել էր սենյակի դուռն ու մեկնվել անկողնուն, քնել ու զարթնել էր, բայց դարձյալ անտուն էր։ Տունը տուն չէր, ամեն ինչ առաջվանն էր, բայց ինքն օտար էր։ Մենակ էր։ Կամաց-կամաց հոգին թաղվում էր խավար լռության մեջ և, երբ քնում էր՝ քնած չէր, իսկ երբ զարթնում էր՝ արթուն չէր։
Նա դժվարանում էր նույնիսկ քաղաքի բնակիչների հետ խոսել, որը ամենասովորական բանը պիտի լիներ աշխարհում, դժվարանում էր խոսել իր նկարների մասին, իսկ կտավները կորցրել էին իմաստային խորությունը, գծերի հստակությունն ու պարզությունը։
Երեկոյան դուրս էր գալիս, որ մեկի հետ հանդիպի, խոսի, բայց թափառում էր քաղաքում, նստում որևէ սրճարանում ու նորից համր լռությամբ վերադառնում իր երկու սենյականոց բնակարանը։ Եվ զարմանափն այն էր, որ այդպիսին էր նաև խմած ժամանակ, երբ սովորաբար դառնում էր սրամիտ, շատախոս ու բարյացակամ։
Հիմա, դրանից անթիվ ժամեր, օրեր ու գիշերներ հետո, նա միայն մխիթարվում էր պատուհանից ժամերով գնացքներին նայելով։ Փողոցի մյուս կողմում Սանտա Ֆե կայարանն էր, և այդ իրողությունը, թեպետ ինքը դեռ չէր գիտակցում, չափազանց հաճելի էր, որովհետև այդտեղ ամեն ինչ շատ էր մոտ հեռանալուն։
Նա տխրում էր, երբ գնացքները մեկնում էին, իսկ դրանց ժամանումից հրճվում էր ու ամեն անգամ փորձում էր պարզել, թե ովքեր են գնացքից իջնող մարդիկ, որտեղից են գալիս և ինչու են եկել այս քաղաքը։ Եվ այսպես՝ ամեն անգամ։
Մի օր փոքրիկ, սև ճամպրուկով մի աղջկա տեսավ կառամատույցում։ Աղջիկն այնքան մենակ էր ու վախվորած, որ ցանկացավ ձայն տալ, իջնել նրա մոտ, ժպտալ ու ասել. «Իմ անունը Ջո Սիլվերա է։ Ծնվել եմ այս քաղաքում, բայց տասնյոթ տարեկանում հեռացել եմ ու յոթ տարի հետո վերադարձել, չորս ամիս է, ինչ տանն եմ։
Դիմացի փողոցում եմ ապրում։ Նկարիչ եմ։ Արի գնանք տուն, կհանգստանաս, հետո գինի կխմենք»։
Դուրս եկավ փողոց, բայց աղջիկն անհետացել էր։ Հետո ամբոխի մեջ որոնելով նրան՝ վերուվար արեց Թուլր փողոցով, իսկ հաջորդ օրը ոտնատակ տվեց ամբողջ քաղաքը, և դեռ մի շաբաթ հետո էլ մտածում էր, թե ուր կարող էր կորչել նա։
Դատարկությունը ճնշում էր նրան, ճնշում էր ամենաահավոր ձևով։ Սակայն բանականությունը դեռևս հերիքում էր, որ լիովին չպարտվի, այլ միայն համակերպվի, զգա, հասկանա այն, թեկուզ և սոսկ հետաքրքրությունից։ Միայն փախուստը կփրկի այս ամենից, փախչել, թողնել ամեն ինչ ու գնացքով հեռանալ։ Յոթ ժամից կլինի Սան Ֆրանցիսկոյում, ուր անտունությունը կատարյալ կլինի, հաղթահարելը՝ դյուրին, և առավել դյուրին համակերպվելն ու մոռանալը։ Նա գիտեր, թե որքան փոքր էր աշխարհը, եղել էր աշխարհի ամենագրավիչ քաղաքներում, ուր երազում են լինել բոլոր գավառաբնակ տղաները, բայց քչերին է հաջողվում։ Գիտեր նաև, որ այդ քաղաքներում հայտնվելը զուտ գնացքների կամ նավերի չվացուցակների խնդիր է, իսկ փող չունենալու դեպքում կարելի է պատահական մեքենայով, բեռնատար գնացքով կամ նավով գնալ։ Սրանք բոլորը սուտ բաներ էին։ Քաղաքներն ամենևին էլ գրավիչ չէին։ Իսկ բնակիչները նման էին բոլոր մյուս քաղաքների, ինչպես և այս քաղաքի բնակիչներին։
Իսկ միգուցե իրո՞ք տրվի այդ դատարկությանը, չէ՞ որ ինքը լավ գիտե, որ աշխարհն ամենևին էլ հրաշք չէ։ Մարդիկ են ջանում այդպիսին տեսնել աշխարհը, ինչպես և տունը։ Իսկ եթե տունը որոշակի մի վայր է, ապա ինքն անշուշտ տանն է։ Բայց տունը սոսկ վայր չէ, այլ բազում նուրբ, մշտապես փոփոխվող վիճակների ու ռիթմերի, զարգացումների ու արժեքների հարաբերություն է ընտանիքի ներսում կամ երկուսի միջև, որ կարող էին լինել ինքն ու այն կայարանի աղջիկը կամ Վիեննայում ապրող իր ընկեր Օտտո Բենրան։
Միգուցե ամեն ինչ այդպես էր կամ ամենևին էլ ոչ այդպես։ Միգուցե իր միտքն էր պատրանքներ կերտում։ Նա վախենում էր պատրանքներից, վախենում էր այն մտքից, որ տունը մարդու համար շարժում է, ճանապարհորդություն, և ափսոսում էր դրա համար։
Զգում էր, մոտեցել է վճռելու պահը, բայց չգիտեր՝ կմնար թե կգնար։ Երկուսից մեկը, իսկ նա ուզում էր մնալ։ Մնալ այս հովտում ու նկարել, մնալ երկար ժամանակով։ Հեռանալով հովտից՝ նա ասես ավելի էր մոտենում մահվանը և ամբողջ ուժերը լարում էր, որպեսզի մահը մի փոքր ավելի հեռացնի իրենից։ Բայց ուժերն այդպես վատնելը իմաստ չուներ։
Գնացքները գալիս էին ու գնում։ Իսկ նա նայում էր, թե երբ են հարավից հայտնվելու Լոս Անջելեսից եկող մարդատար գնացքների նեղ վագոնները։ Լսում էր նրանց ժամանման սուլոցը, որ մարմնական ու հոգեկան ցավերով բռնված, տառապանքով ու հուսալքությամբ լեցուն մարդկային ճիչ էր հիշեցնում։ Լսում էր անիվների ճռինչը, տեսնում վերջին պահերի իրարանցումը. հոգնած գնացքը ծխի ու գոլորշու միջով տխուր ու դանդաղ սահում էր, ու վերջապես հասնում էր հանգստի երազած պահը։ Գնացքները չեն թափառում մարդկային հոգու պես, այլ նորից շարժվում են, գյուղից գյուղ անցնում, քաղաքից քաղաք, հորիզոնից հորիզոն, եղանակից եղանակ։ Իսկ հոգին անհեթեթ, բայց վեհ կոչումների՝ կյանքի իմաստի, մահապարտության, անմահության և Աստծո գաղափարի որոնումների մեջ է մշտապես։ Երևի մարդիկ այս ամենը մի մեծ ու պայծառ քողի տակ են տեսնում, դառնորեն մտածում էր նա։
Ամբողջ օգոստոս ու սեպտեմբեր ամիսներին տաք ու հաճելի օրեր էին։ Բայց տագնապն ու վարանումը հանգիստ չէին տալիս նրան, մյուս կողմից էլ կարծես ներքին մի ուժ հարձակման մղեր, թերևս դա էր փրկության միջոցը։ Բայց ոչ, նա համոզված էր, որ ամեն ինչ կարող էր հաղթահարել միայն ֆիզիկական լարումով ու խմիչքով, ոչինչ, որ մի քիչ էլ լկտի ու կռվարար կդառնար։
Օգոստոս ու սեպտեմբեր ամիսներին հովտում հրաշալի եղանակներ էին, բայց նրա համար միևնույն էր։
Կարծես կալանավոր լիներ, թեև զգում էր, որ վերջնական փախուստը շատ հեշտ է լինելու, և՝ ոչ տևական։
Բայց սեպտեմբերյան մի կիրակի արդեն համոզված էր, որ եկել է վճռելու պահը։ Կամ մնալ ու ավելի մթնդել հուսահատության ու անգործության խավարի մեջ, կամ ճանապարհ որոնել դեպի լույսը, իսկ միգուցե հեռանալ գնացքով, փախչել ու տնտղել աշխարհը։ Այս վերջինն ամենահեշտն էր ու ցանկալին։
Առավոտյան վեցին նա արդեն արթուն էր, նայում էր մարդատար գնացքներին։ Հետո դուրս եկավ տնից ու քայլեց փողոցներով՝ դիտելու քաղաքի կիրակնօրյա անիմաստ դեմքը, ունկնդրելու նրա տրտմալից հանդարտությունը։
Մարիփոզա փողոցի հունական ռեստորանում նախաճաշելուց հետո դուրս եկավ, շրջեց քաղաքում ու մտավ Բրոդվեյի «Ուայթ Ֆաուն» գինետուն՝ գարեջուր խմելու։ Այդտեղի գարեջուրը միշտ սառն է լինում։
Բավական խմել էր, երբ անսպասելիորեն ձայն տվեց բարապանին.
— Հեյ, Մաք, վեց շիշ գարեջուր բեր։
— Որքա՞ն,– հարցրեց բարապանը։
— Վեց չէ, ավելի լավ է՝ յոթ։ Յոթ շիշ գարեջուր։
— Մեկ-մե՞կ,– հարցրեց բարապանը։
— Չէ՛,– բղավեց նա,– միանգամից։
Այլևս ամեն ինչ վճռված էր, զգում էր, որ կամաց-կամաց սթափվում է ու հանկարծակի արթնացածի պես ժամանակ առ ժամանակ ցնցում էր գլուխը։
— Ամսի քանի՞սն է,- բղավում էր նա։ -Ո՛՞ր տարվա։ Ո՞վքեր են ապրում քաղաքում։ Ի՞նչ արտառոց դեպք է կատարվել այս օրերին։
Եվ այսպես շարունակ։
Արդեն կեսօր էր, գարեջրի ջերմությունից շառագունած դեմքով ու փոքր-ինչ ճոճվելով նա դուրս եկավ սրահից։ Կարծես թե լցվել էր բարյացակամությամբ, դարձել հմայիչ և ամեն կերպ ջանում էր բարեկիրթ երևալ։ Ու երբ մոտենում էր հեռագրասյուներին, ողջունում էր խոնարհվելով, ծամածռում էր դեմքն ու քստքստացնում կրունկները։
Ամեն ինչ հրաշալի էր ու թեթև, նույնիսկ օրը ցերեկով խելքը թռցնելը։
Հետո քայլերն ուղղեց դեպի Հաուզ այգին, մոտեցավ պայտ խաղացողներին ու նրանց մարտի հրավիրեց։
Խաղը չափազանց զվարճալի էր։ Իսկ հետո, երբ անսպասելիորեն սթափվեց ֆիզիկական լարումից, ամաչեց արածի համար և դարձավ ներողամիտ։
Խմած ժամանակ հետաքրքիր խաղ էր ստացվում։ Մեկ շատ հեռու էր նետում, մեկ էլ շատ մոտ։
Այս ամենը չափազանց զավեշտական էր։ Իսկ հետո, երբ սթափվեց ու ամեն կերպ ջանում էր ճիշտ նստել, ամենևին էլ զվարճալի չէր։
Խաղը չառաջացրեց այն մեծ ոգևորությունը, որ կարող էր խմած ժամանակ ունենալ։ Նա խաղացողներին շնորհակալություն հայտնեց և հեռացավ, բայց եթե գլուխը տաք լիներ, կասեր, որ իրենից խաղալ սովորեն։
Հետո մտավ զբոսայգի, մեկնվեց մագնոլիայի ծառերից մեկի տակ և դեմքի տխուր ու ձանձրացած արտահայտությամբ քնեց մինչև առավոտ։
Թվում էր, թե անթիվ օրեր ու գիշերներ, շաբաթներ ու նույնիսկ ամիսներ է քնել, բայց երբ արթնացավ, ժամը չորսն էլ չկար։ Նստեց, հորանջելով բացեց աչքերն ու շշմած նայեց շուրջը։ Կողքին աղջիկ էր։ Նրան թվաց, թե դեռ քնած է ու նորից ցնցեց գլուխը։ Աղջիկը նստած էր խոտերի մեջ, նույնիսկ ծառի տակ՝ ճիշտ իր կողքին, և անկասկած քնած ժամանակ իրեն էր նայել։
— Ողջույն,– ասաց նա առանց մտածելու, նույնիսկ անժպիտ, կարծես թե աշխարհին կամ էլ ոչ մեկին դիմեր։
— Ողջույն,– պատասխանեց աղջիկը։
Հետո, անակնկալից շփոթված, նորից փռվեց ու փակեց աչքերը։ Եվ փակ աչքերով ասաց.
– Անունս Ջո է։ Մի փոքր անց, ուղղակի որպես սրամտություն ավելացրեց,– Ես նկարիչ եմ, մեծ նկարիչ։
Նստեց ու նորից բացեց աչքերը։ Հիմա արդեն լիովին արթուն էր։ Աղջիկն իրական էր։
Նա լավիկն էր, ճիշտ է՝ այնքան էլ գեղեցիկ չէր, բայց կոկիկ էր, բարետես, սիրուն ձեռքեր ուներ։
Աղջիկը ժպտում էր։ Երևի այս այգին գիշերները հաճախող փչացածներից է, եկել է հանգստանալու, մտածում էր Ջոն։ Բայց աղջիկը չէր քսմսվում, և նա մտածեց, որ սխալվում է։
– Ջո Սիլվերա,– ասաց տղան։ -Ապրում եմ այս դժոխքում, ինչ կարող եմ անել իմ ծննդավայրն է։ Դո՞ւք էլ եք այս քաղաքից։
— Ոչ,– պատասխանեց աղջիկը։
— Իսկ որտեղի՞ց եք։
Աղջիկը մի պահ վարանեց, մտածեց ու ասաց.
– Միևնույն չէ՞, թե որտեղից։ Միգուցե Տեխասից։ Այո, Տեխասից։
— Ես միշտ սիրել եմ Տեխասը։
— Ամենուր էլ լավ է։
— Եթե…եթե՞,– շարունակեց Ջոն։
— Եթե փող ունես կամ աշխատանք,– պատասխանեց աղջիկը։
— Ճիշտ է,– ասաց Ջոն։ -Գիտես, շատ սոված եմ։ Արի նախաճաշենք միասին, իսկ հետո կշարունակենք մեր զրույցը։
Աղջիկը նորից վարանեց։
— Ռեստորանում,– ավելացրեց Ջոն։ «Մեկը հարցներ, թե ինչո՞ւ է նա ձևեր թափում,– մտածում էր նա,– երբ օգնեմ բարձրանա՝ անպայման կհամբուրեմ»։
— Լավ,– համաձայնեց աղջիկը։
Ջոն ոտքի կանգնեց, որ օգնի նրան, և երբ փորձում էր համբուրել, աղջիկը կքվեց՝ բարձրացնելու պայուսակը։ Նա կռահել էր Ջոյի մտադրությունը։
Աղջիկը շատ էր քնքուշ, դեմքը թովիչ էր ու մեղմ։ Վաղորդայնի լույսերի մեջ նա սքանչելի էր, թերևս հենց այդպիսին էլ պիտի լիներ սեպտեմբերյան մի ոսկե առավոտ քաղաքային զբոսայգում արթնացած յուրաքանչյուր մարդու համար։ Իսկ կազմվածքն իրոք որ լավն էր։
Ջոն զգում էր, որ սրանք վաղանցուկ պատրանքներ են, բայց նա հիացած Էր։ Աղջիկն այնքան արտասովոր էր, այնքան բաղձալի. թերևս մոտենում էր այն պահը, որ պիտի սթափվեր իր թափառուն մտքերից, հոգին լցվեր բերկրանքով ու գոհունակությամբ և ոտքերի տակ զգար հարազատ տունը։
Նա այնքան էլ չէր հավատում աղջկա խոսքերին, բայց համոզված էր, խորապես համոզված, որ նրա հայտնությամբ արտասովոր շրջադարձ է կատարվելու իր կյանքում, և հովիտը նորից դառնալու է իրենը։ Այս ամենը շատ էր բաղձալի։
Հրաշալի երեկո անցկացրին միասին։ Գինին առատ էր, դանդաղ ուտում էին, մեղմիկ զրուցելով՝ ծիծաղում, և աղջիկը կամաց-կամաց խենթացնում էր նրան։ Ոչ մեծ դժվարությամբ Ջոն նրա մասին իմացավ այն ամենը, ինչ կցանկանար իմանալ, և համոզված էր, որ կգա Սանտաֆե կայարանի դիմացը գտնվող իր բնակարանը։
Աղջկան ցույց կտա իր նկարները, հետո կկանգնեն պատուհանի մոտ ու կնայեն գնացքներին, և այս ամենից հետո արդեն պարզ կդառնա՝ կմնա քաղաքում, թե ոչ։
Առավոտյան Ջոն զգում էր, որ պիտի կայացնի իր որոշումը, բայց նրան միշտ թվացել էր, թե դա սոսկ իր գործն է, իսկ հիմա այդ աղջկա ներկայությունը անսպասելի էր, և չափազանց հապճեպ նրա միջամտությամբ որոշելը:
Նկարներն այնքան էլ դուր չեկան աղջկան, և երբ հարցրեց, թե ինչի՞ մասին են դրանք, Ջոն պատասխանեց.
— Ամեն ինչի մասին։
Հյուսիս, Լոս Անջելեսից եկող մարդատար գնացքի սուլոցը լսելով՝ նա աղջկան ուղեկցեց դեպի պատուհանը, և նրանք դիտեցին, թե ինչպես գնացքը մոտեցավ կառամատույցին ու կանգնեց։
Աղջիկը կողքին էր, իրեն շատ մոտ, Ջոն լուռ էր։ Հուզմունքից հոգին փոթորկվում էր՝ տեսնես ինչ է մտածում նա այս սովորական դեպքի մասին, որն իր համար իմաստավորվել էր, դարձել սրտառուչ։ Միայն թե աղջիկը ոչինչ չասի, սոսկ շրջվի և մի գոհունակ հայացք նետի, և ինքը կառնի նրան իր թևերի մեջ, կհասկանա, որ այս քաղաքն իրենն է և անձկորեն կերազի, որ հաջողությունն այսպես շարունակվի։
Ջոն վախվորած սպասում էր ու չէր հանդգնում խոսել։
Անսպասելիորեն աղջիկը հեռացավ պատուհանից ու առանց շրջվելու ասաց.
– Գնացքները երևի շատ աղմուկ են հանում, չէ՞։
Ջոն նստեց ու վառեց ծխախոտը։
Դրսից լսվում էր գնացքների սուլոցն ու անիվների դղրդյունը, և հանկարծ նա այնպես ցանկացավ գնացքում լինել, ճանապարհին, այս տնից հեռու։
Ջոն մոտեցավ պատուհանին և հայացքը հառեց դեպի հյուսիս մեկնող գնացքին։
Տխրամած սուլոց արձակելով, գնացքները հեռանում էին, և նրանց դղրդյունից սենյակը ցնցվում էր։
Շուտով սենյակում կրկին լռություն էր տիրում, գնացքն այլևս չէր երևում։
Ջոն նստեց ու ժպտում էր աղջկան, հետո սկսեց բարձրաձայն ծիծաղել։
Աղջիկը ոտքի կանգնեց՝ երևի ուզում էր մոտենալ Ջոյին։
– Գնո՞ւմ ես,– հարցրեց Ջոն։
Աղջիկն այդ մասին չէր էլ մտածել։
— Մեքենայով ճանապարհե՞մ,– շարունակեց Ջոն։ — Շնորհակալ եմ, քեզ հետ հաճելի էր զրուցելը։
Երբ աղջիկը հեռացել էր, Ջոն վառեց լույսն ու սկսեց հավաքել նկարները, առավոտյան ժամանակ չէր լինի։

Հարցեր և առաջադրանքներ:

1.Պատմվածքի հերոսը ինչո՞ւ էր իր տան մեջ իրեն անտուն զգում:
Հերոսը հոգեպես օտարվել և հեռացել էր ամեն ինչից, սեփական տնից և նույիսկ իրենից։


2. Ինչո՞ւ էր շրջապատը նրա համար անհրապույր ու ձանձրալի:
Դատարկությունից և հուսահատությունից հերոսի համար իր շրջապատը անհետաքրքիր և անհրապույր էր դարձել։

3. Բացատրի՛ր վերնագիրը. ինչու՞ գնացքներ, ի՞նչ խորհուրդ ունեն գնացքները պատմվածքում:
Գնացքները խորհրդանշում են փախուստ և նոր սկիզբ, իսկ պատմվածքի հերոսը փորձում էր իր կյանքը նոր էջից սկսել և վերջապես իր տունը գտնել։

4. Նկարագրիր հերոս

ին, ինչպիսի՞ մարդ է նա, հոգեպես ի՞նչ վիճակում է գտնվում:
Հերոսը հուսահատության մեջ էր գտնվում, նա մենակ և հոգեպես ճնշված կերպար էր, սակայն նա ամեն ձև փորձում էր փրկություն և ելք գտնել այդ ճնշումից։

5. Անծանոթ աղջկա հայտվելը ի՞նչ փոխեց մեր հերոսի կյանքում:
Աղջկա շնորհիվ հերոսը զգաց ջերմություն, հույս և կարճատև իմաստ կյանքի մեջ։

6. Ի՞նչ զգացմունք/զգացողություններ/ արթնացրեց աղջիկը նրա հոգում:
Աղջիկը հերոսին բերեց ապրելու ցանկություն, հետաքրքրություն և նույնիսկ սեր։

7. Ըստ քեզ՝ ինչու՞ նրանք միասին չմնացին:

8. Առաջարկիր պատմածքն ավարտելու քո տարբերակը:
Հերոսը նստում է գնացք և վերջապես անջատում է իր կյանքը դատարկ քաղաքից, գտնելով նոր իրեն և սկսելով նոր կյանք։

9. Անհասկանալի բառերը բացատրիր բառարանի օգնությամբ:

10. Դուրս գրիր մակդիրներն ու փոխաբերություները: